کتاب صوتی سر گور اوزلی: اولین سفیر انگلیس در دربار قاجار و میانجی عهدنامه گلستان

فریدون زندفرد در کتاب صوتی سر گور اوزلی روایتی شنیدنی از زندگی یکی از بزرگ‌ترین شرق‌شناسان انگلیسی و نخستین سفیر بریتانیا در سرزمین ایران، یعنی گور اوزلی به دست داده و ضمن این کار، نقبی نیز به فرازونشیب‌های تاریخ معاصر کشورمان زده است.

درباره کتاب صوتی سر گور اوزلی:

کتابی که در دست دارید اثری بیوگرافیک درباره‌ی شخصیتی به نام گور اوزلی (Gore Ouseley) است که به گواه تاریخ، نخستین سفیر دولت بریتانیا در ایران است. او، مدت‌ها پیش از آنکه در اوایل سده‌ی نوزده میلادی به عنوان حافظ منافع دولت ملکه وارد ایران شود، مشغول مطالعه و غور در تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایران بود؛ تا جایی که به سبب دانش وسیعی که در این زمینه کسب نمود، شایسته‌ی عنوانِ مستشرق گردید که در آن زمان تازه‌ با‌ب شده بود.

بیشتر عمر گور اوزلی به پژوهش در فرهنگ مشرق زمین گذشت. در این زمینه، خصوصاً باید به نظارت او بر چاپ گلستان سعدی در لندن اشاره نمود؛ باری، اینها همه از برهه‌ای به بعد، تحت تأثیر تمایل اوزلی به فعالیت سیاسی قرار گرفت و او به مرور از ادیب و دانشمندی محترم، به یک دیپلمات بدل شد.

در دربار قاجار، او به عنوان سفیر بریتانیا دستور داشت که ایران را در برابر سلطه‌ی تزارهای روس مصون نگاه دارد تا این سرزمین بدل به حائلی بین هندوستان که مستعمره بریتانیا بود و امپراتوری روسیه گردد. خطر تسلط روسیه بر ایران زیاد بود و گور اوزلی می‌بایست راهی برای پایان جنگ ایران و روسیه می‌یافت تا جلوی پیشرفت امپراتوری روسیه به سمت ایران گرفته شود. او که سیاستمداری کارکشته بود موفق شد مقدمات مصالحه‌ای بین دو کشور را فراهم کند که منجر به انعقاد معاهده‌ی گلستان شد.

در کتاب صوتی سر گور اوزلی ماجراهای تاریخی فوق به وسیله‌ی انبوهی از مستندات بررسی و کاویده شده است. باشد که مطالعه‌ی آن به کار علاقه‌مندان به آثار تاریخی بیاید.

کتاب صوتی سر گور اوزلی مناسب چه کسانی است؟

دوست‌داران آثار تاریخی و زندگینامه‌ای بیش از همه از گوش سپردن به کتاب صوتی سر گور اوزلی لذت خواهند برد.

با فریدون زندفرد بیشتر آشنا شویم:

او نویسنده و سفیر سابق ایران در کشورهای عراق، پاکستان و کویت بود. زندفرد در سال 1304 در تهران به دنیا آمد و به سال 1398 چشم بر جهان فرو بست. وی دوره کارشناسی را در دانشکده حقوق دانشگاه تهران گذراند و درجات کارشناسی ارشد و دکترا را در رشته‌ی علوم سیاسی از دانشگاه نیویورک در ایالات متحده آمریکا کسب کرد.

در بخشی از کتاب صوتی سر گور اوزلی می‌شنویم:

تابستان دیگر به پایان رسیده بود و هوای پاییزی، خصوصاً بعد از غروب آفتاب، در دشت و دمان محسوس می‌نمود. سفیر و همراهان در چهاردهم اکتبر، اصفهان را از طریق کاشان و قم، به طرف تهران ترک می‌کنند. از آن پس مسیر هیئت از مسیر دشت و کویر می‌گذشت. روزها گرم بود و شب‌ها سرد، و ستارگان هم بی‌دریغ، هر شب کویر را چراغانی می‌کردند و شب چون روز می‌نمود به تهران نزدیک می‌شدند. هنگامی که کاروان به حاشیه‌ی کویر قم نزدیک می‌شود، یادداشت سفیر اشاره به واقعه‌ای دارد که گرچه از دنیای سیاست فاصله‌ی زیادی دارد، ولی ذکرش حداقل، برای تغییر مقال شاید بی‌فایده نباشد.

سفیر می‌نویسد: «حدود سپیده دم چیز سیاهی را از دور رؤیت کردیم...»