کتاب صوتی دید و بازدید

کتاب صوتی دید و بازدید نخستین مجموعه‌ داستانی است که از نویسنده‌ی بزرگ معاصر، جلال آل احمد به چاپ رسید. این اثر که از دوازده داستان کوتاه تشکیل شده، به خوبی ویژگی‌های منحصربه‌فردِ سبک و اندیشه‌ی آل احمد را نشان می‌دهد؛ ویژگی‌هایی که مهم‌ترین آن‌ها یکی برخورداری از درونمایه‌های انتقادی، و دیگری نثری گزارش‌گونه و موجز است.

درباره کتاب صوتی دید و بازدید:

جلال آل احمد (Jalal Al-e-Ahmad) بی‌شک از بزرگ‌ترین نویسندگان ایرانیِ پیش از انقلاب بود. آثار او به دلیل جنبه‌های سیاسی - اجتماعی، نوآوری‌های زبانی و البته برخورداری‌شان از صراحت و سادگی‌ شناخته‌ شده‌اند. آل احمد در قالب‌های گوناگونی می‌نوشت؛ از مقاله و جستار گرفته، تا رمان و داستان کوتاه و سفرنامه. علاوه بر این، او موضوعات مختلفی را نیز برای نوشتن برمی‌گزید؛ موضوعاتی چون منازعات سیاسیِ روز، مسائل فرهنگی - اجتماعی، نقد ادبی و غیره. با این همه، او بیشتر از هر چیز یک داستان‌نویس زبده بود، و آثارش بیش از هر جا بر صحنه‌ی ادبیات ما تاثیر گذاشتند.

کتاب صوتی دید و بازدید نخستین مجموعه داستان اوست. این اثر که اولین بار در سال 1324 منتشر شد، از دوازده داستان کوتاه تشکیل شده است. عنوان کتاب از نخستین داستان آن گرفته شده؛ داستانی که از زبان شاعری جوان و در حال و هوای نوروزی روایت می‌شود. آل احمد با خلق موقعیتی روایی که در آن کم‌وبیش همه‌ی تیپ‌های اجتماعی حضور دارند، از همان نخستین گام، تیغِ انتقادهای خود از اوضاع نا‌به‌سامان جامعه را تیز می‌کند.

داستان بعدی کتاب دید و بازدید، گنج نام دارد. این اثر وضع اسف‌بار قشر محروم جامعه را بازنمایی می‌کند. داستان بعدی عنوان زیارت را بر خود دارد، و ماجرای مردمانی ساده‌دل را روایت می‌کند که آرزوی سفر حج را در دل می‌پرورانند.

نُه داستان بعدی کتاب، به ترتیب عناوین پیش‌ رو را بر خود دارند: افطار بی‌موقع، گلدان چینی، تابوت، شمع قدی، تجهیز ملت، پستچی، معرکه، ای لامس‌سبا، دو مرده. در یک ارزیابی کلی، می‌توان گفت که اگرچه این داستان‌ها هر کدام روایتی متفاوت و اتمسفری خاص خود دارند، با این حال تمامشان مملو از موقعیت‌های رئالیستی، و سرشار از دغدغه‌های اجتماعی‌اند.

کتاب صوتی دید و بازدید برای چه کسانی مناسب است؟

علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی و دوستداران ادبیات داستانی فارسی از گوش سپردن به این اثر لذت خواهند برد.

با جلال آل احمد بیشتر آشنا شویم:

وی به سال 1302 در تهران چشم به جهان گشود. از آنجا که پدرش روحانی سرشناسی بود، نخست در مسیر طلبگی قرار گرفت، اما پس از مدتی گرایشاتی متفاوت پیدا کرد و زندگی‌اش جهتی به‌کل متفاوت به خود گرفت. جلال شیفته‌ی ایده‌ی سوسیالیسم بود، اما به اسلام نیز اعتقادی صادقانه داشت. همین ترکیب ایدئولوژیک بود که او را به راه مبارزه با حاکمیتِ سیاسی وقت کشانید.

از جلال آثار گوناگونی به جا مانده؛ مهم‌ترین داستان او را کتاب مدیر مدرسه، و مهم‌ترین اثر غیرداستانی‌اش را کتاب در خدمت و خیانت روشنفکران می‌دانند. عناوین برخی دیگر از آثار مهم او بدین شرح است: نون والقلم، زن زیادی، بیگانه (ترجمه)، سنگی بر گوری، از رنجی که می‌بریم، قمارباز (ترجمه) و ...

در بخشی از کتاب صوتی دید و بازدید می‌شنویم:

یک شمع قدی زرد و بلند، که با طنابی چرب و سیاه، به پایه‌ی پیه گرفته‌ی منبر سه‌پله‌ای بسته شده بود، بد می‌سوخت و گرگر می‌کرد. روی دسته‌ها و کف پله‌های منبر، همه جا شعله‌ی شمع‌هایی که از ته به گل فرو رفته بودند، کج و راست می‌شد. بابا صالح، موذن پیر مسجد، عبای نازک تابستانی خود را که در این هوای سرد فقط می‌توانست سرما صاف‌کن خوبی باشد، دور کمر پیچیده، شبکلاه خود را بالاتر زده بود، و در حالی که دائماً ذکر می‌گفت و گاهی بلند صلوات می‌فرستاد، در اطراف منبر می‌پلکید و شمع‌ها را جابه‌جا می‌کرد. یا فتیله‌ی شمع قدی را که گاه‌گاه گرگر می‌کرد با چاقوی خود کوتاه می‌ساخت. منبر را توی چارچوب درِ مسجد کار گذاشته بود، و برای اینکه زیاد به منبر بی‌احترامی نکرده باشد، گل را روی چند ورق روزنامه پهن کرده بود و شمع‌ها را میان آن فرو می‌کرد...