کتاب صوتی خیام نیشابوری

کتاب صوتی خیام نیشابوری نوشته مهناز بهمن، شما را با سبک زندگی و فراز و نشیب‌هایی که عمر خیام، شاعر نامدار ایرانی در طول زندگی‌اش پشت سر گذاشته، آشنا می‌کند.

غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری (Omar Khayyam)، فیلسوف، ریاضیدان، منجم و شاعر ایرانی در سال 439 هجری قمری در نیشابور چشم به جهان گشود. او در دوره‌ی سلجوقیان زندگی می‌کرد. خیام نیشابوری که همگان او را در ستاره‌شناسی و ریاضیات و حتی موسیقی تحسین می‌کنند، شاعری خوش قریحه بود که حتی معاصرانش نیز از هنر شعری او بی‌خبر بودند و سال‌ها پس از مرگ وی در شعر او دقیق شدند.

وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. خیام اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتاب‌هایی نیز به هر دو زبان دارد. ادوارد فیتز جرالد با ترجمه‌ی رباعیات خیام به انگلیسی، جهانیان را با او آشنا کرد.

وی بیشتر عالم بوده تا ادیب ولی رباعیاتش او را شهره آفاق کرد و به زبان‌های مختلف ترجمه شد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله می‌توان به رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما و لوازم الامکنه، اشاره کرد. خیام در طول زندگی خود دستاوردهای بسیاری در زمینه ریاضیات، ستاره‌شناسی، فلسفه و... داشته است که در بین آن‌ها رباعیات او شهرت جهانی دارد، رباعیات خیام در قرن‌های 5 و 6 هجری به زبان فارسی سروده شده‌اند و عمدتا بیانگر دیدگاه فلسفی اوست.

وی به سال 526 هجری قمری دار فانی را وداع گفت.

بیت‌های مشهور خیام:

چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پر سودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را

ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم
این یکدم عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیر کهن درگذریم
با هفت هزارسالگان سر بسریم

این قافله عمر عجب می‌گذرد
دریاب دمی که با طرب می‌گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب می‌گذرد

می خوردن و شاد بودن آیین منست
فارغ بودن از کفر و دین، دین منست
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین منست

در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
دیدم دوهزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه‌فروش

یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
بودیم به یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیش‌تر زما مست شدند