کتاب صوتی ساده لوح کردن ما اثر جان تیلور گاتو از ماه‌آوا

کتاب صوتی ساده لوح کردن ما اثر جان تیلور گاتو، نقدی گسترده و صریح بر نظام آموزشی است. نویسنده معتقد است مدرسه تنها به انتقال دانش نمی‌پردازد، بلکه در کنار آموزش رسمی، مجموعه‌ای از پیام‌های پنهان را نیز به کودکان منتقل می‌کند؛ پیام‌هایی که می‌توانند وابستگی، اطلاعت، هم‌رنگی با دیگران را به جای استقلال فکری، تفکر انتقادی و خلاقیت تقویت کنند.

درباره‌ی کتاب صوتی ساده لوح کردن ما

بچه‌های مطیع، بچه‌های فرمان‌بر، بچه‌های خوبی که کمتر سؤال می‌پرسند و هیچ چیز درباره‌ی تفکر انتقادی نمی‌دانند؛ از نگاه جان تیلور گاتو، این تصویری است که نظام آموزشی سنتی در بسیاری از موارد از یک دانش‌آموز ایدئال می‌سازد. او در کتاب صوتی ساده لوح کردن ما، به بررسی سازوکارهایی می‌پردازد که به باور او می‌توانند کودکان را به پذیرش نظم، اطاعت از قوانین و وابستگی به تأیید دیگران عادت دهند.

جان تیلور گاتو در کتاب ساده لوح کردن ما نشر دوران، استدلال می‌کند که مدارس دولتی، برخلاف هدف اعلام‌شده‌ی خود برای پرورش خلاقیت کودکان و حفظ استقلال آن‌ها، در عمل مجموعه‌ای از آموزه‌های پنهان را به کودکان منتقل می‌کنند؛ آموزه‌هایی که به ایجاد سردرگمی، پذیرش جایگاه طبقاتی، بی‌تفاوتی نسبت به مسائل عمیق، وابستگی عاطفی و فکری به متخصصان، وابسته شدن عزت نفس به ارزیابی‌های بیرونی و از میان رفتن حریم خصوصی در اثر نظارت دائمی می‌انجامد.

ساده لوح کردن ما؛ نقدی بر مدرسه

ریشه‌های تاریخی آموزش اجباری و نظام آموزش مدرن، از نظر جان تیلور گاتو، متأثر از الگوهای مهندسی اجتماعی است که با هدف تربیت افرادی مطیع، قابل پیش‌بینی و سازگار با ساختارهای صنعتی و بوروکراتیک شکل گرفته‌اند. در کتاب صوتی ساده لوح کردن ما با صدای حمید یزدانی می‌شنوید که مشکلات مدارس را نمی‌توان صرفاً به کمبود بودجه یا ناکارآمدی برخی معلمان نسبت داد؛ بلکه باید ساختار خود نظام آموزشی را مورد پرسش قرار داد.

نادیده گرفتن آزادی‌های فردی کودک و سوق دادن او به سمت اطاعت از قوانین و چارچوب‌های از پیش تعیین‌شده، از دیگر موضوعاتی است که جان تیلور گاتو در کتاب صوتی ساده لوح کردن ما در نقد نظام آموزشی مورد بررسی قرار می‌دهد. از نگاه او، وقتی کودک بخش بزرگی از زمان خود را در محیطی سپری می‌کند که در آن برنامه‌ی روزانه، زمان یادگیری، موضوعات درسی و حتی شیوه‌ی ارزیابی از پیش تعیین‌شده است، فرصت کمتری برای شناخت علایق، پرورش استقلال فکری، تفکر انتقادی و تجربه‌ی انتخاب‌های شخصی خواهد داشت.

آزادی‌های فردی کودک در نظام خشک مدرسه

اما آیا کتاب صوتی ساده لوح کردن ما اثر جان تیلور گاتو، راه حلی جایگزین برای این سیستم آموزشی ارائه می‌دهد؟ در پاسخ باید بگوییم که گاتو تنها به نقد نظام آموزشی بسنده نمی‌کند، بلکه راهکارهایی برای ایجاد مسیری متفاوت در آموزش کودکان نیز پیشنهاد می‌دهد که در آن آزادی‌های فردی کودک ارج نهاده می‌شود. او معتقد است برای پرورش خلاقیت در کودکان و استقلال فکری آن‌ها، باید فرصت بیشتری برای یادگیری مستقل و تجربه‌های واقعی زندگی فراهم کرد.

از نظر جان تیلور گاتو، آموزش نباید به کلاس درس، کتاب‌های درسی و برنامه‌های از پیش تعیین‌شده محدود شود؛ بلکه کودک باید فرصت داشته باشد علایق خود را دنبال کند، سؤال کند، آزمون و خطا کند و از مواجهه با مسائل واقعی زندگی بیاموزد. گاتو در همین راستا، شیوه‌هایی مانند آموزش در خانه، مدارس کوچک و مستقل، کارآموزی و مشارکت کودکان در فعالیت‌های اجتماعی را به‌عنوان گزینه‌هایی برای ایجاد مسیرهای آموزشی متنوع مطرح می‌کند.

جان تیلور گاتو و نقد نظام آموزشی

دیدگاه جان تیلور گاتو مانند هر نظریه‌ی انتقادی دیگری با نقدهایی روبه‌رو شده است. یکی از مهم‌ترین نقدها این است که او گاهی مشکلات نظام آموزشی را بیش از اندازه به ساختار مدرسه و آموزش اجباری نسبت می‌دهد و نقش عواملی مانند وضعیت اقتصادی خانواده‌ها، نابرابری اجتماعی، کیفیت آموزش و تفاوت‌های فردی میان کودکان را کمتر مورد توجه قرار می‌دهد. به باور منتقدان، تجربه‌های شخصی گاتو در بیش از سه دهه تدریس، هرچند ارزشمند است، به تنهایی نمی‌تواند برای اثبات همه‌ی ادعاهای گسترده‌ی او درباره‌ی کارکرد نظام آموزشی کافی باشد.

با خرید کتاب صوتی ساده لوح کردن ما نشر صوتی ماه آوا، با دیدگاه‌های انتقادی جان تیلور گاتو درباره‌ی آموزش اجباری، ساختار مدرسه و تأثیر آن بر خلاقیت و رشد ذهنی کودک آشنا شوید و همچنین درباره‌ی هدف و شیوه‌ی آموزش در دنیای امروز تأمل کنید. ترجمه‌ی روان علی سعیدی در کنار روایت‌گری حرفه‌ای حمید یزدانی، تجربه‌ی گوش دادن به این اثر را دلپذیرتر و اثربخش‌تر کرده است.

افتخارات کتاب ساده لوح کردن ما

• کتاب پرفروش New Society Publishers به مدت ده سال
• فروش بیش از دویست هزار نسخه در سراسر جهان از زمان انتشار تا کنون

نکوداشت‌های کتاب ساده لوح کردن ما

• از همان نخستین باری که با جستارهای شگفت‌انگیز جان تیلور گاتو آشنا شدم، شیفته‌ی آثار او بوده‌ام. (کریستین نورتراپ، پزشک و نویسنده)
• آنچه نوشته بودید را با نهایت لذت خواندم و آن را با دوستانم در میان گذاشتم. یکی از آن‌ها گفت نوشته‌هایتان اشکش را درآورده است. آقای جان تیلور گاتو! هر دوی ما از شما برای نوشتن سپاسگزاریم. (ادوارد ام. جونز، سردبیر نشریه‌ی صدایی برای کودکان)

کتاب صوتی ساده لوح کردن ما برای شما مناسب است اگر

• به نقد نظام آموزشی مدرن علاقه‌مندید و می‌خواهید دیدگاه‌های متفاوت درباره‌ی مدرسه و شیوه‌های رایج آموزش آشنا شوید.
• درباره‌ی تأثیر ساختار مدرسه در استقلال فکری و پرورش خلاقیت کودکان پرسش دارید.
• به دنبال راهکارهایی برای آموزش متفاوت، مانند آموزش در خانه، یادگیری خودراهبر و تجربه‌های عملی خارج از مدرسه هستید.

در بخشی از کتاب صوتی ساده لوح کردن ما: برنامه‌ی درسی پنهان تحصیلات اجباری می‌شنویم

تعجب‌آور است که چه‌گونه بسیاری از افراد عموماً عاقل معتقدند که مشکلات اجتماعی ناشی از افول نهاد خانواده (از جمله مشکلات کودکان و جوانان) با تقویت نقش نظام آموزشی دولتی حل می‌شود. به نظر می‌رسد یک گام مؤثر در راستای حل این مشکلات، افزایش زمان حضور کودکان در مدرسه با طولانی‌شدن ساعات مدرسه، هفته‌ی تحصیلی یا سال تحصیلی باشد. به نظر من، یکی از دلایل نگرش آن‌ها این است که در درک تفاوت واقعی بین اجتماع‌ها و شبکه‌ها و حتا تفاوت بین خانواده‌ها و شبکه‌ها مشکل دارند.

به دلیل این سردرگمی، آن‌ها به این نتیجه می‌رسند که اگر یک ساختار اجتماعی بد با یک ساختار خوب جایگزین شود، مشکل حل می‌شود. از آن‌جا که من به‌شدت با این بیانیه‌ی اصلی مخالف‌ام که شبکه می‌تواند جایگزین مؤثری برای خانواده باشد، و از آن‌جا که برای همه بدیهی است که افزایش زمانی که کودک در مدرسه می‌گذراند هزینه‌های مالی قابل‌توجهی را به دنبال دارد، اجازه دهید توضیح دهم که چرا من، به‌عنوان یک معلم، معتقدم که کودکان باید نه زمان بیش‌تر، بلکه کم‌تری را به مدرسه اختصاص دهند.

افرادی که نهاد آموزش مدرسه‌ای ما را ‌تأیید می‌کنند قاعدتاً طرف‌داران ساختارهای مختلف اجتماعی هستند و، ضمن قدردانی از جنبه‌های مثبت این‌گونه ساختارها، به هیچ وجه متوجه جنبه‌های منفی آن‌ها نمی‌شوند. شبکه‌ها/سازمان‌ها، حتا شبکه‌های خوب، نشاط را از اجتماع‌ها و خانواده‌ها می‌گیرند. آن‌ها فقط یک راه‌حل مکانیکی (مطابق با مجموعه‌ای از قوعد که به‌دقت رعایت می‌شوند) برای مشکلات انسانی ارائه می‌دهند، در حالی که در واقعیت یک فرد می‌تواند حل مشکلات خود را فقط در نتیجه‌ی یک روند آهسته و طبیعی خودآگاهی، خودشناسی و همکاری با دیگران بیاموزد.