نظر رضا ا-خ برای کتاب پرتقال کوکی

کتاب پرتقال کوکی اثر آنتونی برجس بیشتر از اینکه درباره خشونت باشد، درباره آزادی اراده و مرزهایش حرف می زند. برجس با زبانی ساختگی خواننده را وارد ذهن الکس می کند. نوجوانی که عاشق بتهوون است اما از تجاوز و کتک زدن هم لذت می برد. هدف اصلی کتاب نقد روش لیدوسر یا شرطی سازی با تهوع است. اینکه حکومتی برای ریشه کن کردن جرم، انسانها رو به رباتهایی مطیع تبدیل کند، خودش جنایت است. چون فیلمش اثر مشهورتری هست به نسبت کتاب نمیشه در موردش حرف نزد. فیلم کوبریک پایان متفاوتی دارد. در کتاب، الکس در فصل آخر بزرگ می شود و خودش از خشونت زده می شود و آرزوی زندگی عادی دارد. یعنی تغییر واقعی از درون اتفاق می افتد. کوبریک اما این فصل را حذف می کند و فیلمش را با همان الکس خشن و بدون هیچ رستگاری تمام می کند. به همین دلیل، فیلم تلخ تر و بدبینانه تر شده و انگار شر و شرارت در ذات آدم ریشه دارد و درمان اجباری فقط ظاهر را درست می کند. در یک جمله: کتاب می گوید «بد بودن آزاد از خوبیِ بودن تحمیلی بهتر است» و فیلم می گوید «انسان اصلاح ناپذیر است». هر دو شاهکارند، اما با دو جهان بینی متفاوت و اگر فیلمشو ندیدین حتما براش وقت بذارید.