این دفتر با نینامه آغاز میشود، جایی که مولانا با استعاره از نی، داستان جدایی روح انسان از عالم معنا را روایت میکند. سپس به موضوعاتی مانند سلوک معنوی، معرفت، عشق، و حقیقت میپردازد. داستانهایی مانند پادشاه و کنیزک، طوطی و بازرگان، و شیر و نخجیران در این دفتر گنجانده شدهاند که همگی حامل پیامهای اخلاقی و عرفانی عمیق هستند.