کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت

کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت تألیف رضا صبری راهنمایی کاربردی و ارزشمند است که طی شش فصل، اهمیت دستورالعمل‌های داخلی و چگونگی عمل به آن را به مخاطب نشان می‌دهد. این کتاب با نگاه نظری، فرآیند ارزیابی، کنترل‌های داخلی مرتبط با گزارشگری مالی و چارچوب‌های آن را تشریح می‌کند و سپس با رویکرد عملی نحوه‌ی انجام ارزیابی و ارائه‌ی گزارش نهایی را به مخاطب نشان می‌دهد.

درباره‌ی کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت

با وجود اینکه دستورالعمل کنترل‌های داخلی در سال 1391 برای شرکت‌های ثبت شده در بورس و فرابورس تصویب و ابلاغ شده است اما ضرورت مقوله‌ی کنترل‌های داخلی برای اغلب سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ در این حوزه همچنان امری است که مغفول مانده و اهمیت آن، چنان که باید درک نشده است. از این رو، رضا صبری با نگارش کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت، در تلاش است تا منبعی جامع گرد آورد تا به سازمان‌های این عرصه در مسیر دستیابی به اهدافشان کمک شایانی کند.

درواقع دستورالعمل کنترل‌های داخلی، شرکت‌ها و سازمان‌ها را یاری می‌کنند تا نسبت به کارایی و اثربخشی عملیات، حفظ منابع و دارایی‌ها، رشد کیفیت گزارشگری حوزه‌ی مالی و رعایت قوانین و مقررات اطمینان حاصل کنند و بدیهی است که دستیابی به این اهداف مهم، مشارکت و همکاری تمامی دست‌اندرکاران و فعالان این امر، از مدیران و حسابرس‌های داخلی و مستقل گرفته تا نهادهای ناظر و جوامع دانشگاهی را می‌طلبد. به همین منظور نویسنده‌ی کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت سعی دارد تا بر اساس استانداردها و رهنمودهای بین‌المللی، این امر خطیر را ممکن سازد.

رضا صبری این کتاب را در شش فصل تدوین کرده است، او در اولین فصل کتاب که تحت عنوان «خلاصه‌ای برای مدیریت» ارائه شده است، مقوله‌ی ارزیابی کنترل‌های داخلی در ایران و سایر کشورها را شرح می‌دهد و مخاطبان دستورالعمل‌های کنترل‌های داخلی سازمان بورس و اوراق بهادار را معرفی می‌کند. در فصل دوم از شناخت معیارها و رویکرد ارزیابی کنترل‌های داخلی سخن به میان می‌آورد و فصل بعدی را به موضوع سازمان‌دهی پروژه و برنامه‌ریزی برای ارزیابی اختصاص داده است.

در فصل چهارم روش ارزیابی اثربخشی کنترل‌های سطح کل شرکت را توضیح می‌دهد و پس از آن نحوه‌ی مستندسازی و آزمون کنترل‌ها را به شرح می‌گذارد. در فصل آخر نیز چگونگی ارزشیابی نارسایی کنترل‌های داخلی و گزارشگری را به شکل مرحله به مرحله به مخاطبانش نشان می‌دهد. همچنین مؤلف در پایان کتاب نمونه‌هایی از چک‌لیست و گزارش‌های کنترل‌های داخلی را به شکل پیوست ارائه کرده است تا خوانندگان به درک بهتری نسبت به مباحث ارائه شده دست یابند.

کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت، روش‌ انجام ارزیابی و متدولوژی لازم را در اختیار مخاطبان دستورالعمل کنترل‌های داخلی قرار می‌دهد تا به سؤالات احتمالی‌ آن‌ها پاسخ دهد و چالش‌هایی را که ممکن است در مسیرشان قرار گیرد از پیش پایشان بردارد. اثری ارزنده و کاربردی که انتشارات بورس برای چاپ و نشر آن اقدام کرده است.

کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت برای چه کسانی مناسب است؟

مدیران ارشد حوزه‌ی بورس، فعالان بخش حسابداری و حسابرسی و دانش‌پژوهان این عرصه می‌توانند از آموزه‌های این کتاب بهره‌ی بسیاری ببرند.

در بخشی از کتاب رهنمود ارزیابی و گزارشگری کنترل‌های داخلی توسط مدیریت می‌خوانیم

در برخی صنایع خاص، افرادی از گروه‌های کنترل کیفیت یا واحدهای ممیزی کیفیت شرکت یا برخی از واحدهای دیگر شرکت، به‌عنوان مثال در مؤسسات مالی نماینده‌ای از واحد بررسی اعتبارات و در شرکت‌های بیمه‌ای نماینده‌ای از کارشناسان بیمه و کمیته ذخیره زیان، می‌توانند در مدیریت پروژه ارزیابی حضور داشته باشند.

مدیریت پروژه باید توانایی و قدرت لازم برای انجام قضاوت و ارائه توصیه جهت تغییرات در رابطه با موضوعات ذهنی و حساسی مانند «کنترل‌های سطح کل شرکت» تحلیل هزینه- منفعت و اثربخشی کنترل‌های داخلی شرکت را داشته باشند. از آن جا که ارزیابی برخی از کنترل‌های سطح کل شرکت مرتبط با نگرش‌های مدیریت ارشد است، مدیریت پروژه نیز باید شامل افرادی مانند اعضای کمیته حسابرسی و مشاور قانونی یا متخصصان برون‌سازمانی باشد که بتوانند به صورت واقعی به موضوع رسیدگی کنند.

مدیریت پروژه مسئول تکمیل ارزیابی اثربخشی کنترل‌های داخلی می‌باشد، میزان ارتباط مدیریت پروژه در کار اجرایی احتمالاً از شرکتی به شرکت دیگر و از فعالیتی به فعالیت دیگر تفاوت خواهد داشت؛ برای نمونه مدیریت پروژه در سطح کلان باید با سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری شامل شناسایی سیستم‌ها و رویه‌های حسابداری در ارتباط باشند که نیازمند بازنگری در واحد‌های مختلف شرکت است. هر چند این تیم ممکن است گردآوری اطلاعات را به دیگران محول کند و بر فعالیت‌های روزمره افرادی نظارت کند که بررسی و ارزیابی را انجام می‌دهند؛ برای نمونه این فرایند ممکن است برای حسابرس داخلی یا رئیس حسابداری مناسب باشد که کارکنان بخش حسابرسی داخلی و حسابداری به تجزیه و تحلیل سیستم‌های حسابداری مورد نظر بپردازند و توصیه‌هایی را برای تصویب به مدیریت پروژه ارائه دهند و یا ممکن است هنگام ارزیابی کنترل‌های مربوط به موجودی کالا، بهتر است کارکنان عملیاتی شرکت به طور مستقیم در ارزیابی شرکت کنند.