کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری

برای آن‌که بتوان پژوهشی حساب‌شده، دقیق و کارآمد در زمینه‌ی پرستاری ارائه کرد، کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری اثر ایمی هالوی بهترین منبع برای یادگیری این امر است. در این اثر، مزایای پژوهش کیفی در حرفه‌ی پرستاری، در کنار چالش‌ها و ضوابطی که باید حین انجام پژوهش رعایت شوند، توضیح داده شده است.

درباره‌ی کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری

پرستاری حرفه‌ای پرمخاطره و حساس، با جایگاهی ویژه و پراهمیت است. حرفه‌ای که با توسعه‌ی دانش خود می‌تواند سودآوری جمعی برای کل بشریت به ارمغان آورد. ازاین‌رو، نویسنده‌ی کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری (Qualitative Research in Nursing)، ایمی هالوی (Immy Holloway) قصد دارد به‌منظور ارتقای سطح کیفی پژوهش‌ها در حیطه پرستاری، روش‌هایی نوین و کارآزموده را با مخاطب خود در میان بگذارد. به گفته ایمی هالوی، در گذشته، پرستاری تنها شغلی معمولی به حساب می‌آمد و همین سبب شده بود تا دایره‌ی پژوهش‌های مرتبط با پرستاری آن‌چنان محدود باشد که گاهی کمبود دانش در این زمینه، اتفاقات زیان‌باری را برای بیماران رقم بزند.

امروزه، حساسیت در پرستاری آن را از شغلی ساده به حرفه‌ای پرمخاطره و مهم تبدیل کرده است؛ در نتیجه، جامعه پرستاران نیازمند اطلاعاتی جامع، دقیق و به‌روز درباره چالش‌ها و موقعیت‌های کاری خود دارد. در کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری، ایمی هالوی به تشویق پژوهشگرانی می‌پردازد که قصد دارند به هر طریقی که شده، راهی جدید برای گسترش مرز‌های دانش پرستاری بگشایند و از بین سه روش تحقیق معمول در هر زمینه علمی، یعنی روش تحقیقات کمی، کیفی و تلفیقی، بیشتر به تشریح و ارتقای بخش پژوهش‌های کیفی می‌پردازد. ایمی هالوی معتقد است که پژوهش کیفی شامل داده‌هایی دست‌نخورده و واقع‌بینانه از زندگی روزمره است که تمرکز ویژه‌ای بر تجارب فردی دارند و به این ترتیب، به‌طور ملموسی با زندگی واقعی ما مرتبط و هم‌سو هستند. بنابراین شایستگی آن را دارند که در مجموعه‌ای کامل، به بیان چالش‌ها و روش‌های آن‌ها بپردازیم.

در فصل اول کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری، ایمی هالوی تعریفی دقیق از ماهیت پژوهش کیفی ارائه می‌دهد؛ او با تکیه بر مفاهیم معرفت‌شناختی و روش‌شناختی، زمینه‌های تحقیق کیفی را روشن می‌کند و معتقد است که این‌گونه پژوهش‌ها در ارتباط با ابراز عقاید و تجربیات مستقیم مردم هستند، پس شایسته پردازش بیشتر خواهند بود.

در فصل دوم کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری، ایمی هالوی به تشریح نکاتی پیرامون چگونگی انتخاب موضوع و چگونگی طرح سؤال در پژوهش کیفی می‌پردازد و نکات مهمی را گوشزد می‌کند که باید هنگام توضیح و طرح مسئله بیان شوند.

در فصل سوم، چهارم و پنجم کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری، مباحثی مطرح می‌شوند که در ادامه چند نمونه از آن‌ها را می‌خوانید: اخلاقیات، رضایت آگاهانه داوطلبان در انجام آزمایش‌ها مخصوصا داوطلبانی با گروه سنی خاص مانند افراد مسن یا کودکان، چگونگی ارجاع‌دهی به اساتید راهنما و حیطه کمک‌گیری از آن‌ها، فرآیند مصاحبه و چگونگی طراحی آزمایش یا پرسش‌نامه.

کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری شامل هفده فصل است که فصل‌های بعدی، هرکدام به تفصیل و با دسته‌بندی‌های مشخص، به پژوهشگر کمک می‌کنند تا داده‌های خود را جمع‌آوری و سپس تحلیل کند. این کتاب که به همت حیدرعلی عابدی و همکارانش ترجمه شده و در نشر بشری به چاپ رسیده، راهنمایی جامع برای انجام پژوهش کیفی استاندارد در زمینه پرستاری است.

نکوداشت‌های کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری

• کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری، فوق‌العاده آسان و قابل‌فهم است و می‌تواند رویه‌های عملی را با توضیحات واضح مفاهیم نظری زیربنایی ترکیب کند. (مجله‌ی استاندارد پرستاری)
• کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری را برای تحقیق خودم، دقیق، روشنگر، راهنما و ارزشمند یافته‌ام. کتابی که از معرفی‌اش به دانش‌آموزانم دریغ نمی‌کنم. (مجله‌ی پرستاری نوزادان)
• کتابی مقدماتی و آموزنده در مورد تحقیقات کیفی است که مروری کلی با مثال‌هایی مناسب و متعادل دارد و به‌طور خاص به موقعیت‌های پرستاری و مسائل پرستاری می‌پردازد. (بهداشت و مراقبت اجتماعی در جامعه)
• این کتاب باید به یک متن استاندارد تبدیل شود [...] زمینه‌های زیادی را پوشش داده و این کار را به شیوه‌ای جذاب انجام می‌دهد. برای کسانی که تحقیقات کیفی را آغاز می‌کنند، خواندن کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری ضروری است. (مجله پژوهشی زمان پرستاری)

کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری برای چه کسانی مناسب است؟

پرستاران پرمشغله و سخت‌کوش، همواره دغدغه رفع مشکلات بیمارانشان را دارند. پیشرفت دانش پرستاری مستلزم پژوهش‌های گسترده در این زمینه‌ی خطیر است. اگر علاقه‌مند به پژوهش در حیطه‌ی پرستاری هستید و ارتباط با بیماران و مراجعین شما را خسته نمی‌کند، توصیه می‌کنیم که پژوهش کیفی را در حین کار خود، در اولویت قرار دهید و برای آن‌که پژوهشی ناب، اصیل و بی‌مشکل داشته باشید، این کتاب را مطالعه کنید.

در بخشی از کتاب روش‌های تحقیق کیفی در پرستاری می‌خوانیم

برخلاف گفتگوهای روزانه مصاحبه‌کننده مصاحبه‌های تحقیقی را برای استخراج اطلاعات از شرکت‌کنندگان تنظیم می‌کند مصاحبه بیش از یک کانال انتقال دانش از اطلاعات‌دهنده به مصاحبه‌کننده است. هدف مصاحبه کشف احساسات ادراکات و تفکرات شرکت‌کنندگان است. مصاحبه‌ها باید بر گذشته، حال و بویژه تجربه اصلی شرکت‌کنندگان تمرکز نماید مصاحبه می‌تواند رسمی یا غیررسمی باشد؛ اغلب مصاحبه‌های غیررسمی یا گفتگوهای صمیمی با شرکت کنندگان نیز ایده‌های مهمی را برای پروژه فراهم می‌کند. با پیشرفت مصاحبه محققین به جای اینکه سؤالات از قبل آماده شده را بپرسند بر اساس پاسخ شرکت‌کنندگان سؤالات را تنظیم می‌کنند این کار به این معنی است که هر مصاحبه با مصاحبه بعدی از لحاظ توالی و کلمات تفاوت دارد گرچه در تحلیل اغلب الگوهای خاص مشترکی از همه مصاحبه‌ها بدست می‌آید. در بسیاری از روش‌های تحقیق لازم است محققین هنگام تحلیل داده‌ها این الگوها را کشف نمایند.

مصاحبه‌های فرد به فرد معمولی‌ترین شکل جمع آوری داده‌هاست مثال‌های زیادی را از تحقیقات پرستاری در این مورد می‌توان آورد مثلاً، ملیا (1987) با دانشجویان پرستاری درباره یادگیری نقش خود در مراکز بالینی مصاحبه کرد. او دانش مورد نظر خود را بوسیله صحبت کردن با افراد بدست آورد. اما همیشه یک مصاحبه کافی نیست در بررسی کیفی ممکن است که موضوعات را در سایه ایده‌های تولید شده دوباره بررسی کرده و مصاحبه را برای بار دوم یا سوم انجام داد. سه مصاحبه کافی است، اما در وقت کمی که دانشجویان کارشناسی برای تحقیق خود دارند این کار به برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارد بسیاری از محققین مبتدی از یک مصاحبه استفاده می‌کنند اما دانشجویان مقاطع بالاتر و محققین با تجربه با هر شرکت کننده بیش از یک مصاحبه انجام می‌دهند.