کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی

کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی نوشته‌ی حمید مهرنهاد و نسرین زارع جونقانی، چگونگی بررسی و مطالعه شرایط سطحی و زیرسطحی زمین، استفاده از اطلاعات به دست آمده برای طراحی پی سازه‌ها و ابنیه‌های مختلف عمرانی برای تخمین پایداری و کاهش هزینه‌ها را شامل می‌شود.

درباره‌ی کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی:

مطالعات ژئوتکنیکی به عنوان مقدمه‌ای بر طراحی پی سازه‌های مختلف، چند دهه بیشتر نیست که در دستور کار سازمان‌ها و موسسات و نهادهای دست اندرکار ساختمان‌ها و ابنیه مختلف مسکونی، صنعتی، اداری - تجاری و عمرانی قرار گرفته است، پس از این نظر علم جوانی به حساب می‌آید. شاخه اصلی این علم شامل مکانیک خاک، مکانیک سنگ، زمین شناسی مهندسی، مهندسی پی، مهندسی زلزله و دینامیک خاک است که با به کارگیری آن‌ها قادر می‌شویم تا سازه‌های مهندسی و طرح‌های عمرانی را با اطمینان بیشتری به اجرا در آوریم. مطالعات میدانی در ژئوتکنیک مرحله‌ای است برای به دست آوردن اطلاعات سطحی و زیرسطحی ساختگاه اجرای پروژه‌ها، تحلیل و تفسیر آن‌ها که می‌تواند مراحل ساخت و عملکرد مهندسین عمران را در پروژه‌های مختلف تحت تاثیر قرار دهد.

تعیین خواص مکانیکی و دینامیکی سنگ و خاک و توجه به رفتار زمین با توجه به روند روبه رشد و تنوع پروژه‌های عمرانی مواجهه با سازه‌های پیچیده‌تر، عظیم‌تر و خاص‌تر سبب گردیده تا سازمان‌ها، موسسات و نهادهای دست اندر کار ساختمان و ابنیه‌های مختلف قضاوت‌های مهندسی خلاقانه‌تری را در طراحی به کار گیرند تا با انتخاب ساختگاهی مناسب و با کیفیتی مطلوب ضمن کاهش هزینه‌ها از اجرای مطلوب‌تری برخوردار باشد. کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی (Field exploration in Geotechnical Engineering and Engineering Geology) مشتمل بر 9 فصل به شرح زیر است:

فصل اول شامل مقدمه‌ای بر لزوم شناسایی و اهداف کاوش‌های میدانی پروژه‌ها است. فصل دوم در مورد برنامه‌ریزی برای انجام مطالعات، روش‌های مطالعات و مراحل انجام آن بحث می‌کند. فصل سوم به روش‌های تعیین عمق، تعداد و فواصل گمانه‌های اکتشافی مورد نیاز در طرح‌های عمرانی پرداخته شده است. فصل چهارم مطالبی در مورد پارامترهای موثر در حفاری‌های اکتشافی شامل عوامل وابسته، غیروابسته و جانبی موثر در حفاری و تقسیم‌بندی سنگ‌ها برای شاخص‌های حفاری را دربردارد.

آنچه در حفاری اهمیت دارد چگونگی اخذ نمونه‌ها، لاگ نویسی آن‌ها بر اساس دستورالعمل‌های موجود، چگونگی مراقبت و نگهداری نمونه‌ها است که فصل پنجم به این موضوع می‌پردازد. فصل ششم و هفتم به شرح آزمایش‌های ژئوتکنیکی صحرایی و پارامترهای حاصل از آن‌ها بالاخص در مصالح خاکی پرداخته شده است. فصل هشتم آزمایش‌های صحرایی روی تشکیلات سنگی برای مشخص نمودن خصوصیات ژئوتکنیکی و کار بر روی سنگ‌ها را شرح می‌دهد. مطالعات ژئوتکنیک (مطالعات میدانی) آنچه اهمیت فراوان دارد، نمایش داده‌ها و اطلاعات حاصل از مطالعات نقشه‌ها و چگونگی استفاده از نقشه‌هاست که در این فصل نهم به این مهم اشاره شده است.

کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی مناسب چه کسانی است؟

مطالب این کتاب برای استفاده دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته‌های مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی زمین‌ شناسی و همچنین به عنوان موارد کاربردی برای کارشناسان، متولیان، سازمان‌ها و موسسات دست اندرکار پروژه‌های عمرانی مختلف در نظر گرفته شده است.

در بخشی از کتاب کاوش‌های میدانی در مهندسی ژئوتکنیک و زمین شناسی مهندسی می‌خوانیم:

در سال‌های اخیر و به دنبال افزایش نیاز به ایجاد فضاهای زیرزمینی با ابعاد بزرگ‌تر و در اعماق بیشتر یا حفر آن‌ها در زمین‌های نامناسب، ازجمله در زیرسطح آب، ضرورت شناسایی هر چه کامل‌تر شرایط زمین آشکارشده است. تجربه نشان داده است که هر جا این‌گونه بررسی‌ها نادیده گرفته‌شده، یا به نحو صحیح انجام‌نشده است، عواقب ناگوار، یا حداقل طولانی‌تر شدن زمان اجرای پروژه و افزایش هزینه را به دنبال داشته است. بررسی‌های میدانی معمولاً توسط یک یا تلفیقی از روش‌های زیر صورت می‌گیرد. گردآوری اطلاعات موجود، پرس‌وجوهای محلی، استفاده از عکس‌های هوایی، نقشه‌ها و نیمرخ‌های توپوگرافی، زمین شناسی و ژئوتکنیکی، حفر و برداشت چاهک، ترانشه، گمانه و تونل اکتشافی و سرانجام روش‌های ژئوفیزیکی و مانند آن.

پس با توجه به واقعیت مذکور، شناخت دقیق از ویژگی‌های مصالح زیرسطحی اولین واصلی‌ترین وظیفه مهندس طراح پی است. توجه به این اصل، انجام مطالعات میدانی باهدف تشخیص و ارزیابی فنی مصالح زیرسطحی را در سرلوحه برنامه مطالعات یک پروژه قرار می‌دهد. به‌ طور کلی هدف از انجام مطالعات میدانی کسب اطلاعات در مورد شرایط زیرسطحی زمین و نیز کمیت و کیفیت مصالح طبیعی موجود در محل ساختگاه یک پروژه عمرانی است. لازم به ذکر است که یک پروژه عمرانی شاید دربرگیرنده سازه‌های مختلف و متنوعی همچون سد، پل، تونل، راه، راه‌آهن، دیوار حائل، اسکله و یا انواع ساختمان¬های مسکونی، تجاری و صنعتی باشد.