کتاب جایگاه بازار در شکل گیری استخوان بندی شهرهای ایرانی اسلامی

کتاب جایگاه بازار در شکل گیری استخوان بندی شهرهای ایرانی اسلامی نوشته سینا جنگجو، طرح و ساختار بازارهای سنتی در ایران به ویژه شهر شیراز و همچنین تاریخ شهرسازی ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد.

در کتاب پیش رو، با مطالعه فرایند رشد استخوان‌بندی شهر بعضی عوامل مهم در جریان چگونگی شکل‌گیری ساختار بازار به عنوان عامل مهم شکل‌دهنده ساختار شهر اسلامی و ایرانی بررسی شده و ارتباط آن تغییرات با تحولات جامعه شهری مطرح می‌گردد.

در فصل اول ویژگی‌های ساخت کالبدی شهر ایرانی اسلامی، عناصر کالبدی - عملکردی شهرهای ایرانی اسلامی، مفهوم استخوان‌بندی اصلی یا ساخت اصلی شهر، نقش عنصر بازار در بافت تاریخی و ساخت شهرهای ایرانی اسلامی و سیر تحول بازارهای شهری در ایران از ابتدا تا دوره معاصر بررسی شده است.

در فصل دوم، بازارهای سنتی در شهرهای مختلف ایران و نقش آن‌ها در انسجام و استخوان‌بندی این شهرها مورد بررسی قرار گرفته است تا شناخت عمیق‌تری از موضوع به دست آید.

در فصل سوم، ضمن بررسی ساختارهای موجود شهر شیراز، به بررسی جایگاه بازارهای شهر شیراز در شکل‌دهی و انسجام و استخوان‌بندی این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی پرداخته است. این بررسی‌ها از ابتدای ساخت و شکل‌گیری شهر شیراز در دوره امویان و عباسیان آغاز شده و تا بررسی وضعیت استخوان‌بندی و بازارهای دوره معاصر ادامه می‌یابد.

در فصل پایانی نیز یک جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نهایی از تمامی مباحث مطرح شده در طول کتاب ارائه خواهد شد.

در بخشی از کتاب جایگاه بازار در شکل گیری استخوان بندی شهرهای ایرانی اسلامی می‌خوانیم:

شهرهای ایران در دوره‌های پس از اسلام ابتدا با همان شکل اولیه به حیات خویش ادامه دادند. کهندژ، شارستان و ربض که به عنوان اجزای اصلی شهرهای ایرانی زمان ساسانیان در ساخت شهرها پدید آمده بودند در سال‌های اولیه نیز اجزای شهرهای اسلامی را تشکیل می‌دادند. به تدریج بر اساس ویژگی‌هایی که شهرنشینی و شهرسازی پس از حاکمیت اسلام به خود گرفت، تغییراتی در ساخت شهرها پدید آمد. «توسعه شهرنشینی باعث گسترش حومه (ربض) شهرها شد، این حومه‌ها که در زمان ساسانیان از مهاجران و روستاییان ساکن در آن‌ها تشکیل شده بود، از نظر شهری تکامل یافت و دارای فضاها و نهادهای شهری شد و اهمیت بیشتری نسبت به شارستان پیدا کرد.»