کتاب سید مرتضی آوینی

کتاب سید مرتضی آوینی به قلم محمدرضا حدادی، نگاهی است به زندگی‌نامه و اتفاق‌های زندگی این شهید اهل قلم.

سید مرتضی آوینی یکی از کارگردانان مستندساز و روزنامه‌نگار در حوزه‌ی فرهنگی بود و مجموعه فیلم‌های مستند تلویزیونیِ وی دربارهٔ جنگ تحمیلی ایران با عراق بوده و این مجموعه با نام روایت فتح شناخته‌ شده‌ است. آوینی فیلم‌سازی را در اوایل پیروزی انقلاب شروع کرد که چندین مجموعه درباره‌ غائله‌ گنبد (مجموعه‌ شش روز در ترکمن صحرا)، سیل خوزستان و ظلم خوانین (مجموعه‌ مستند‌ خان گزیده‌ها) ساخت.

او فعالیت‌های مطبوعاتی را در ماه‌های آخر سال 1362 آغاز کرد و هم زمان در جبهه‌های جنگ مشارکت داشت و درباره جنگ تحمیلی فیلم‌های مستندی می‌ساخت. وی در زمان جنگ در گروه جهاد فعالیت‌های زیادی داشت و در آن دوره به مسائلی همچون سینما، هنر و فرهنگ واحد جهانی و مواجهه با آن‌ها فکر می‌کرد. اطلاعات زیادی در مورد دوران قبل از انقلاب مرتضی آوینی وجود ندارد و چنین به نظر می‌رسد که او در دوران جوانی به کلی متحول شده است.

در بخشی از کتاب سید مرتضی آوینی می‌خوانیم:

معمولاً بیان سینمایی از آن چنان عظمتی برخوردار نیست که بتواند حماسه‌های شگفت‌آور جبهه‌های نبرد را با بلاغت و فصاحت کافی در خود بگنجاند. در این موارد برای پر کردن خلاءها باید از گفتار متن استفاده کنیم. "اعجاز کلام" در خیلی از موارد حتی از تصویر فراتر می‌رود. تصویر برای بیان معانی باید از صورت‌ها (صور) کمک بگیرد. اما فاصله‌ی کلمات (کلمات و ادبیات) تا معانی کوتاه‌تر است. چه بسا توصیف ادبی تصاویر تأثیر و عمق آن تصاویر را صدچندان کند و یا حتی دریچه‌هایی از معانی به جهان تصویر بگشاید که هرگز در «صور» قابل تجلی و عرضه نیست.

گفتار فیلم‌ها در روایت فتح از یک سو دارای جنبه‌ی توصیفی است، یعنی صحنه‌های موجود در فیلم را توصیف می‌کند و ارتباط موضوعی صحنه‌ها را با یکدیگر توضیح می‌دهد. گذشته از این، رکن اساسی کار ما از نظر تبلیغ، فطرت الهی مخاطب است. ما همواره سعی می‌کنیم که بر ریشه‌های فطری اعمال و اتفاقات در فیلم تأکید کنیم و از این راه حجاب‌ها و اندوده‌هایی را که بر فطرت مخاطب سایه افکنده است، کنار بزنیم.

ما سعی می‌کنیم که گفتار در عین حال که جنبه‌های معنوی تصاویر را ظاهر می‌سازد، اما هرگز اصالت پیدا نکند. اگر گفتار در فیلم اصالت پیدا کند، جنبه‌های رادیویی کار (یا جنبه‌های سمعی آن) بر جنبه‌های سینمایی (یا بصری) آن خواهد چربید و اینگونه، از ارزش سینمایی و هنری فیلم کاسته خواهد شد.