نشریه علمی - تخصصی پژوهش در هنر و علوم انسانی - شماره 12

نشریه علمی - تخصصی پژوهش در هنر و علوم انسانی - شماره 12، منتشر شد. این شماره به بررسی  بازشناسی ساحت وجودی فطرت به عنوان سامانه معرفتی معمار مسلمان در خلق اثر معماری و شهرسازی اسلامی و تقابل (نقش بزکوهی و درخت) بر روی تپه شاه فیروز سیرجان با ظروف سنگ صابونی تمدن جیرفت می‌پردازد.

سیستم یا نظام فطری معمار مسلمان به‌ عنوان نظام معنادار درونی در ادراک و خلق اثر جایگاه ویژه‌ای دارد و از آنجا که در روابط کالبد معماری و هنری و تعامل آن‌ها با محیط، نظام عینی کارکرد مناسبی دارد؛ ولی در تعاملی که معمار و مخاطب با اثر برقرار می‌کنند، نظام فطری کارایی دارد. حقیقت در شناخت‌ شناسی و جایگاه اندیشه دینی به‌ عنوان یک نگرش کلی در نظام فطری انسان مطرح است. به عبارتی آنچه نظام معناداری را در هر حوزه‌ای از دانش ایجاد می‌کند؛ برگرفته از فطرت انسان است. از این‌ جهت نظام فطری در دین اسلام مؤلفه‌هایی را برمی‌تابد که با شناخت و ایجاد ارتباط بین آن‌ها می‌توان معماری را در جهت تحقق یک هدف متعالی که همان حیات طیبه و احسان است، سوق داد. با تعریف و شناخت مؤلفه‌های قرآنی به‌ عنوان اجزای نظام فطری، رابطه معنادار و به‌ هم‌ پیوسته آن‌ها را در حوزه معماری و شهرسازی تبیین نماید. از آنجا که هدف از پژوهش حاضر بر مؤلفه‌های دینی استوار گردیده است؛ اما واژه نظام واژه‌ای است که بر اساس روش‌ شناسی علمی غربی به نام سیستم مطرح گردیده است که لازم است که ابتدا این واژه از جهت نگرش غربی تعریف گردد و سپس تطبیق آن با مفهوم نظام در اسلام و به‌ تبع آن نظام فطری اسلامی مطرح گردد و یا به عبارتی تلاش شده است با تعریف و شناخت مؤلفه‌های قرآنی به‌ عنوان اجزای نظام فطری، رابطه معنادار و به‌ هم‌ پیوسته آن‌ها را در حوزه معماری و شهرسازی تبیین نماید و با روش کیفی، نقش مؤلفه‌های دینی در اندیشه نظام مدار معماری و شهرسازی مشخص گردیده تا وصول به‌غایت و کارکرد حیات طیبه و درنتیجه حسن (زیبایی) در معماری و شهرسازی اسلامی امکان‌پذیر گردد.

نقش علوم انسانی و هنر با کارکرد انتقادی در خصوص طرح سوالات بنیادین در فلسفه و مبانی علمی به عنوان ابزاری برای دستیابی به تفکر نواندیش، خلاق و کارآفرین در زیرساخت‌های سایر علوم و دستاوردهای آن نیز از اهمیت بسیاری در فرآیند توسعه برخوردار است. از اینرو می‌توان گفت دستیابی به توسعه بومی، همه جانبه و پایدار، جز با بذل توجه به پژوهش و مطالعه در حوزه علوم انسانی و هنر میسر نخواهد شد.