ماهنامه دانشمند - شماره 651

شماره 651 مجله دانشمند منتشر شد. مجله دانشمند، با سابقه‌ترین مجله دانش و فناوری و قدیمی‌ترین مجله علمی به زبان فارسی است که اولین شماره آن در سال 1342 منتشر شده و 54 سال است که انتشار پیوسته هر ماهه آن ادامه دارد. هدف اصلی این مجله انتشار دانستنی‌های مفید در زمینه‌های گوناگون علمی است.

همیشه در کنار پزشکی متعارف، انواع روش‌های سنتی درمان وجود داشته است. مقام‌های بهداشت و پزشکی می‌گویند بیش از 400 نوع طب جایگزین وجود دارد. برخی نیز به تازگی علاوه بر ادعاهای عرفانی، به کار درمان بیماری‌ها نیز می‌پردازند. پزشکی جایگزین که با نام‌های «طب جایگزین یا آلترناتیو»، طب مکمل، طب موازی و غیره نیز شناخته می‌شود، ریشه در سنت‌های هزاران ساله دارد. امروزه این طب‌ها ریشه در هر سنتی که داشته باشند، در سرتاسر جهان در حال توسعه هستند اما در عین حال جایگاهی در سیستم درمانی و سلامت حاکم جوامع مختلف ندارند. آیا شفائی را که به روش‌های غیرمعمول پزشکی نسبت می‌دهند، واقعیت دارد؟ یک بیماری را چه زمانی می‌توان شفایافته دانست؟ آیا فرادرمانی ابداعی در عرفان حلقه شیوه علمی‌است؟ (پرونده جلد این شماره سعی در بررسی این موضوع دارد.)

گفت‌وگو این شماره با مه‌لقا ملاح از فعالان محیط‌زیست ایران است که او را به عنوان مادر محیط‌زیست می‌شناسند. وی در این گفت‌وگو ضمن تشریح فعالیت‌های ترویجی خود، از اهمیت نقش زنان و مادران در حفاظت از محیط زیست می‌گوید. 

موضوع بعدی جوایز علمی است. امروزه علاوه بر جایزه نوبل که سابقه زیادی دارد، جایزه‌های علمی بسیار دیگری نیز اهدا می‌شود اما جایزه بریکترو به دلایل بسیار به رغم سابقه کم، عملکرد خوبی داشته است. جایزه ایرانی مصطفی (ص) نیز که تا کنون دو دوره از آن اهدا شده است، موافقان و منتقدانی دارد. 

انرژی تاریک از جمله مفاهیم علمی است که تاریخچه هیجان‌انگیزی دارد. فیزیکدانان هنوز نتوانسته‌اند به طور کامل این پدیده را بشناسند و دریابند ماهیتش چیست، برخی دیگر حتی مدعی شدند فرض وجود آن غیرضروری است. این موضوع یادآور داستان فیل در تاریکی است که هرکسی از ظن خود، برداشتی از آن دارد. 

برای بسیاری از ما، فناوری واقعیت‌افزوده، یادآور بازی و سرگرمی است اما برخی از پزشکان در تلاشند این فناوری را وارد دانشکده‌های پزشکی کنند تا آموزش دانشجویان آسان‌تر و البته پربارتر شود. 

تامین منابع انرژی ارزان برای صنایع، همیشه یکی از مشکلات کشورهای صنعتی بود. به همین دلیل ژاپن در نظر دارد با استفاده از هیدرات متان که در کف اقیانوس‌ها جای گرفته است، خود را تا حدودی از وابستگی به نفت نجات دهد. 

در میز خبر، برخی از مهم‌ترین اخبار علمی ماه گذشته را مرور می‌کنیم مانند نمایش عمومی یک اسکلت بسیار قدیمی و نسبتا سالم، ابداع روشی برای محافظت از یخ‌های قطب، تلاش از پاکسازی اقیانوس‌ها از انبوه پلاستیک‌های در حال افزایش، افزایش روشنایی‌های مصنوعی در شب و بررسی مضرات و فواید گیاهخواری بر اساس یک پژوهش گسترده و....