کتاب شبکه گردی نوجوانان

معرفی کتاب شبکه گردی نوجوانان

کتاب شبکه گردی نوجوانان نوشته‌ی دانا بوید، نگاهی دقیق و پژوهش‌محور به زندگی نوجوانان در عصر شبکه‌های اجتماعی دارد و تلاش می‌کند فاصله‌ی میان واقعیت زندگی دیجیتال نسل جدید و تصورات رایج بزرگسالان را از میان بردارد. برخلاف بسیاری از کتاب‌هایی که فناوری را عامل اصلی آسیب‌های نوجوانان می‌دانند، این کتاب نشان می‌دهد که برای درک رفتار نوجوانان در فضای مجازی، باید پیش از هر چیز به شرایط اجتماعی، فرهنگی و ارتباطی آن‌ها توجه کرد.

درباره‌ی کتاب شبکه گردی نوجوانان

کتاب شبکه گردی نوجوانان (It's Complicated: The Social Lives of Networked Teens) اثر دانا بوید (Danah Boyd)، یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار حوزه‌ی سواد رسانه‌ای و مطالعات فرهنگ دیجیتال است. دانا بوید که سال‌ها درباره‌ی نوجوانان، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی پژوهش کرده، در این کتاب نتیجه‌ی بیش از یک دهه تحقیق، مشاهده و گفت‌وگو با نوجوانان آمریکایی را گردآوری کرده است.

دانا بوید با اتکا به 166 مصاحبه و پژوهش‌های میدانی، تصویری واقع‌بینانه از حضور نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی ارائه می‌دهد و بسیاری از باورهای رایج درباره‌ی اعتیاد به اینترنت، حریم خصوصی، قلدری اینترنتی، هویت دیجیتال و امنیت آنلاین را در کتاب شبکه گردی نوجوانان به چالش می‌کشد.

کتاب شبکه گردی نوجوانان دانا بوید بر این ایده استوار است که شبکه‌های اجتماعی، علت بسیاری از رفتارهای نوجوانان نیستند؛ بلکه بستری برای بروز نیازهایی هستند که همیشه وجود داشته‌اند. نوجوانان همانند نسل‌های گذشته به دنبال دوستی، استقلال، هویت‌یابی و تعلق اجتماعی هستند، اما امروز این نیازها را در فضاهای دیجیتال نیز دنبال می‌کنند. به باور نویسنده، بسیاری از نگرانی‌های بزرگسالان از سوءبرداشت نسبت به این فضاها ناشی می‌شود، نه از واقعیت زندگی نوجوانان.

کتاب شبکه گردی نوجوانان؛ نگاهی متفاوت به شبکه‌های اجتماعی

یکی از ویژگی‌های کتاب شبکه گردی نوجوانان انتشارات علمی و فرهنگی، پرهیز از نگاه صفر و صدی به فناوری است. دانا بوید نه شبکه‌های اجتماعی را تهدیدی مطلق می‌داند و نه آن‌ها را راه‌حلی برای همه‌ی مسائل نسل جدید معرفی می‌کند. او با زبانی ساده و بر پایه‌ی شواهد، توضیح می‌دهد که فناوری تنها بخشی از زندگی نوجوانان است و نحوه‌ی استفاده از آن، بیش از هر چیز به شرایط اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی بستگی دارد.

در فصل‌های مختلف کتاب شبکه گردی نوجوانان، موضوعاتی مانند هویت، حریم خصوصی، اعتیاد، خطر، قلدری اینترنتی، نابرابری اجتماعی و سواد رسانه‌ای بررسی می‌شوند. دانا بوید نشان می‌دهد بسیاری از مفاهیمی که بزرگسالان درباره‌ی زندگی آنلاین نوجوانان به کار می‌برند، با تجربه‌ی واقعی آن‌ها فاصله دارد و بدون شناخت این تفاوت، نمی‌توان درباره‌ی آموزش یا سیاست‌گذاری در فضای دیجیتال تصمیم درستی گرفت.

نوجوانان در فضای دیجیتال؛ فراتر از کلیشه‌ها

یکی از مهم‌ترین پیام‌های کتاب شبکه گردی نوجوانان این است که نوجوانان کاربران منفعل فناوری نیستند. آن‌ها از شبکه‌های اجتماعی برای برقراری ارتباط، ساختن هویت، یادگیری، مشارکت در گفت‌وگوهای اجتماعی و حفظ روابط دوستانه استفاده می‌کنند. در عین حال، نویسنده انکار نمی‌کند که فضای آنلاین می‌تواند زمینه‌ساز مشکلاتی مانند آزار اینترنتی یا نقض حریم خصوصی باشد، اما تأکید می‌کند این مسائل باید در بستر اجتماعی خود تحلیل شوند، نه صرفاً به فناوری نسبت داده شوند.

کتاب همچنین مفهوم «عموم شبکه‌ای» (Networked Publics) را توضیح می‌دهد؛ فضایی که در آن تعاملات اجتماعی نوجوانان شکل تازه‌ای پیدا می‌کند و مرز میان دنیای آنلاین و آفلاین تا حد زیادی از بین می‌رود. همین نگاه، کتاب را به منبعی ارزشمند برای شناخت فرهنگ دیجیتال معاصر تبدیل کرده است.

سواد رسانه‌ای در عصر شبکه‌های اجتماعی

بخش مهمی از کتاب شبکه گردی نوجوانان به نقش سواد رسانه‌ای اختصاص دارد. دانا بوید معتقد است که راه‌حل بسیاری از نگرانی‌های مربوط به اینترنت، محدود کردن نوجوانان نیست؛ بلکه آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی، ارزیابی اطلاعات و استفاده‌ی مسئولانه از رسانه‌هاست. او تأکید می‌کند که والدین، معلمان و سیاست‌گذاران باید به جای ایجاد ترس، شرایطی فراهم کنند که نوجوانان بتوانند با آگاهی بیشتری در فضای دیجیتال حضور داشته باشند. این نگاه باعث شده کتاب نه‌تنها اثری دانشگاهی، بلکه راهنمایی کاربردی برای خانواده‌ها و فعالان حوزه‌ی آموزش نیز باشد.

این کتاب توسط مارینا فرهودی‌زاده به فارسی ترجمه شده و انتشارات علمی و فرهنگی آن را روانه‌ی بازار کرده است. اگر می‌خواهید با نگاهی علمی و به‌دور از اغراق، زندگی نوجوانان در عصر شبکه‌های اجتماعی را بشناسید، خرید کتاب شبکه گردی نوجوانان انتخابی ارزشمند خواهد بود.

نکوداشت‌های کتاب شبکه گردی نوجوانان

• کتاب تازه‌ی دانا بوید، اثری هوشمندانه و چندلایه است که نگاه شما را به دنیای نوجوانان و شبکه‌های اجتماعی دگرگون خواهد کرد. (آلیسا کوارت، نیویورک تایمز بوک ریویو)
• در شیوه‌ی کاملاً دانشگاهی و سنجیده‌ی دانا بوید، نوعی خردمندی تحسین‌برانگیز وجود دارد. تحلیل او از زندگی نوجوانان، عمیق، دقیق و نافذ است. (جین شیلینگ، ساندی تلگراف)
• دانشجویان، والدین و معلمان، این کتاب را پژوهشی جامع درباره‌ی تأثیر فناوری بر زندگی نوجوانان خواهند یافت؛ اثری که نشان می‌دهد بزرگسالان چگونه می‌توانند به‌جای سرزنش فناوری، به ایجاد تعادل در استفاده‌ی اجتناب‌ناپذیر از آن کمک کنند. (پابلیشرز ویکلی)
• پژوهشی جامع و مبتنی بر سال‌ها تحقیق درباره‌ی شیوه‌ی استفاده‌ی نوجوانان از فناوری؛ کتابی که در عین حال، از والدین و جامعه می‌خواهد به‌جای تکیه بر حمایت افراطی و نگاه پدرسالارانه، سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی را در نوجوانان تقویت کنند. حتی اگر والد یا نوجوان نباشید، این کتاب می‌تواند یکی از خواندنی‌ترین آثار سال برای شما باشد. (ایمی بنفر، لس‌آنجلس تایمز)

کتاب شبکه گردی نوجوانان برای شما مناسب است اگر

• به سواد رسانه‌ای و فرهنگ دیجیتال علاقه دارید.
• می‌خواهید رفتار نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی را بهتر درک کنید.
• والد، معلم، مشاور یا فعال حوزه‌ی آموزش هستید.
• به پژوهش‌های اجتماعی درباره‌ی اینترنت و رسانه علاقه‌مندید.
• می‌خواهید با نگاهی علمی، فراتر از کلیشه‌های رایج درباره‌ی فضای مجازی فکر کنید.

در بخشی از کتاب شبکه گردی نوجوانان می‌خوانیم

اگرچه سخن‌پراکنی و شایعه‌سازی می‌تواند کاربردهای مفید هم داشته باشد، بیشتر شایعاتی که نوجوانان مبادله می‌کنند بی‌ضرر و پاک و بی‌آلایش نیستند. آنچه به اشتراک گذاشته می‌شود ممکن است نادرست، خصوصی یا با دلایل شیطانی مثل صدمه‌زدن به ‌یک رقیب، ساختن یک دوستی به قیمت نابودی دیگری یا بی‌اعتبار کردن کسی باشد. همان سازوکاری که به افراد کمک می‌کند تا پیوند برقرار کنند، راه‌های گسست اجتماعی را هم می‌سازد. دسترسی به اطلاعات درباره کسی و توانایی مصرف آن به‌عنوان اسلحه، شکلی از قدرت در موقعیت‌های اجتماعی است.

شایعه‌سازی، خوب یا بد، به افراد کمک می‌کند تا دادوستد پایگاه اجتماعی داشته باشند. هرچه فردی پایگاه بالاتری داشته باشد، باارزش‌تر است که جزئیات خصوصی زندگی‌اش دانسته شود و وقتی افراد از شایعه برای تقویت ساختارهای قدرت استفاده می‌کنند، این امر می‌تواند شکل قلدری بگیرد. به‌خصوص افراد وقتی اطلاعات خصوصی درباره کسی دارند بدون اینکه مجبور باشند در مقابلش چیزی در میان بگذارند سود می‌برند. این امر مردم را بر می‌انگیزد تا درباره دیگران دنبال اطلاعات بگردند و اطلاعاتی که دارند با دیگران مبادله کنند، یعنی عمل شایعه‌سازی در گسترده‌ترین حالت و با کمترین معنای مثبت.

شایعه می‌تواند از طریق رسانه اجتماعی به حیاتش ادامه دهد. وقتی افراد تصمیم می‌گیرند تا محتوایی را پخش کنند یا با دیگران در میان بگذارند می‌توانند از رسانه اجتماعی استفاده کنند تا به‌راحتی پیام را به مخاطبان بیشتری که با هم مرتبط هستند منتقل کنند. شایعه‌ای که در فیس‌بوک مطرح می‌شود این قابلیت را دارد تا بیشتر و سریع‌تر پخش شود و طولانی‌تر از شایعاتی که در مدرسه دوام داشت دوام بیاورد. این امر به معنای شایعه‌سازی فیس‌بوک نیست. کسی که به دنبال پخش یک پیام است، به‌راحتی می‌تواند از قابلیت محیطی افراد شبکه‌ای استفاده کند تا این کار را انجام دهد.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار
مقدمه
رسانۀ اجتماعی چیست؟
اهمیت فضای عمومی ‌شبکه‌ای
فناوری‌های جدید، بیم‌ها و امیدهای قدیمی
بچه‌ها بچه خواهند ماند
مکانی به نام خودشان
چطور این کتاب را بخوانیم؟
فصل اول: هویت؛ چرا نوجوانان در دنیای آنلاین عجیب به نظر می‌رسند؟
خارج از بستر
هویت‌سازی در فضاهای عمومی ‌شبکه‌ای
ساخت یک پروفایل، ایفای نقش هویت
مدیریت اثرگذاری در یک تشکیلات شبکه‌ای
فصل دوم: حریم خصوصی؛ چرا جوانان تا این حد همه چیز را با دیگران در میان می‌گذارند؟
رسیدگی به هنجارهای متعارض
دستیابی به حریم خصوصی از طریق کنترل موقعیت اجتماعی
عمومی به‌صورت پیش‌فرض، خصوصی از طریق تلاش
پنهان‌نگاری اجتماعی
زندگی با نظارت
حریم خصوصی به‌عنوان فرایند
فصل سوم: اعتیاد؛‌ چه چیزی نوجوانان را دل‌مشغول رسانه‌های اجتماعی نگه می‌دارد؟
روایت اعتیاد
بزرگ شدن با آزادی محدود
مطالبۀ معاشرت
بزرگ شدن بدون عاملیت
کلنجار رفتن با محدودیت‌ها
فصل چهارم: خطر؛‌ آیا منحرفین جنسی همه‌جا کمین کرده‌اند؟
مبنای ترس‌های ما
وارد کردن ترس در زندگی روزمره
افسانۀ شکارچی جنسی آنلاین
رویارویی‌های جنسی ناسالم
بدترین کابوس یک پدر و مادر
سرزنش فناوری
چشم‌انتظار خیابان دیجیتال
فصل پنجم: قلدری؛ آیا رسانۀ اجتماعی بدجنسی و بی‌رحمی ‌را تقویت می‌کند؟
تعریف قلدری در عصر دیجیتال
چه کسی مقصر است؟
نمایش بازی کردن نوجوانان
جست‌وجوی پایگاه اجتماعی
شهرت بخشیدن زندگی روزمره
نمایش فرهنگ بی‌رحمی و نامهربانی
فصل ششم: نابرابری؛ آیا رسانه‌های اجتماعی می‌توانند تقسیم‌بندی‌های اجتماعی را حذف کنند؟
سوگیری در فناوری
نژاد‌پرستی در عصر شبکه‌ای
تفکیک نژادی در زندگی روزمره
مای‌اسپیس در مقابل فیس‌بوک
شبکه‌های اجتماعی اهمیت دارند
فصل هفتم: باسوادی؛‌ آیا نوجوانان امروزی ساکنان بومی دنیای دیجیتال هستند؟
پیدایش بومیان دیجیتال
نسل جوان به سواد جدیدی نیاز دارند
سیاست الگوریتم‌ها
ویکی‌پدیا به عنوان یک سایت تولید دانش
نابرابری دیجیتالی
فراتر از بومیان دیجیتال
فصل هشتم: جست‌وجوی فضایی عمومی برای خود
ایجاد فضای عمومی ‌شبکه‌ای
عمومی ‌بودن و در فضای عمومی‌ بودن
وقتی فضای عمومی ‌شبکه‌ای سیاسی می‌شود
زندگی در فضای عمومی ‌شبکه‌ای
ضمیمه: اطلاعات جمعیتی نوجوانان
یادداشت‌ها
فهرست منابع