کتاب صراط

کتاب صراط تألیف علی صفایی حائری با رویکردی متفاوت به سوره‌ی حمد، نخستین سوره‌ی قرآن، نظر انداخته و به تحلیل و واکاوی این سوره پرداخته است. با مطالعه‌ی این اثر معنوی، با بیان ادیبانه‌ی نویسنده همراه می‌شوید و مخاطبِ واگویه‌های عارفانه‌ی او قرار می‌گیرید. مسیری که شما را با معانی و مفاهیم تازه‌ای آشنا می‌سازد که همگی از دل سوره‌ی کوتاه حمد برآمده‌اند.

درباره‌ی کتاب صراط

تفسیر و تحلیل آیات و سوره‌های قرآن کریم یکی از کنکاش‌های معنوی اهل مذهب است که بسیاری از مجتهدین اهل فن به آن پرداخته‌اند. کتاب صراط نیز ازجمله‌ی این آثار است که به تحلیل سوره‌ی حمد می‌پردازد. اما آن‌چه که این کتاب را از سایر آثار مشابه متمایز می‌کند، نگاه عارفانه و ادیبانه‌ی علی صفایی حائری (متخلص به عین - صاد) به این سوره است که در تمامی جملات کتاب می‌توان تجلی آن را به چشم دید.

او اذعان می‌کند سوره‌ی حمد ام‌الکتاب یا به عبارتی مادر قرآن است و این کتاب آسمانی از دل این سوره متولد شده است. سوره‌ای که با نام فاتحةالکتاب نیز شناخته می‌شود، چراکه گشایش‌گر و آغازکننده‌ی کتاب قرآن است. علی صفایی حائری در این کتاب خواننده را مخاطب خود قرار داده است و طی گفت‌وگویی عارفانه او را به کُنه معانی نهفته در عبارات و آیات سوره‌ی حمد می‌برد تا با نگاهی متفاوت و عمیق به کشف و شهودی تازه نسبت به این سوره دست یابد.

از نگاه او سوره‌ی حمد مسیر یا صراطی را نشان می‌دهد که فرد از طریق آن به عبودیت و توحید می‌رسد و این در حالی است که در این طی طریق با عقل، فکر، عشق، بلا و جهاد نیز همراه می‌شود و تنها با خویشتن‌داری و استعانت به قله راه می‌یابد و در مسیر رسیدن به این قله هم با نعمت‌دیدگان آشنا می‌شود و هم گمراهان را می‌شناسد.

نویسنده‌ی کتاب صراط با زبانی ادبی، واگویه‌های عرفانی خود را با مخاطبی ناپیدا در میان می‌گذارد و به مسائل مختلفی مثل ایمان و انتخاب، جهاد و مبارزه، بلا و ضربات، عجز و اضطرارها و اعتصام و استعانت می‌پردازد. اثری تأمل‌برانگیز و معنوی که مخاطب را به تفکر دعوت می‌کند. ناگفته نماند که این کتاب به همت انتشارات لیله القدر چاپ و منتشر شده است.

کتاب صراط برای چه کسانی مناسب است؟

کسانی که شیفته‌ی تعمق در آیات الهی هستند و دلشان می‌خواهد با نگاهی متفاوت و سرشار از معنویت در مورد مفاهیم نهفته در قرآن تفکر کنند، کتاب صراط انتخاب مناسبی برایشان خواهد بود.

در بخشی از کتاب صراط می‌خوانیم

سورۀ حمد مادر قرآن است. قرآن از این سوره متولد مى‌شود و از همین آیه‌ها بیرون مى‌آید. قرآن با حمد آغاز مى‌شود و حمد با بسم الله.

در روایت آمده: هر کار بزرگى که با بسم اللَّه آغاز نشود، ابتر است.

ناقص است. دم بریده است. آیا بسم اللَّه یک حرف و یک کلمه است؟

یعنى در هر کارى که دستهایت را به هم ساییدى و با لبخند (بسم الله الرحمن الرحیم)‌ گفتى، به مقصود رسیده‌اى و حاصل به‌دست آورده‌اى؟

بسم الله‌، یعنى نشان خدا، یعنى علامت خدا.

بسم اللَّه کلمه نیست، حرف نیست. یک مرحله از آگاهى و یک جریان از معرفت است، یعنى‌ «أَتَوَسَّمُ بِسْمِهِ الله‌»، یعنى «خودم را با نشان خدا علامت مى‌گذارم»، یعنى علامتى دیگر و نشانى دیگر نمى‌خواهم، یعنى وجود من نشان از معبودهاى دیگر ندارد، یعنى گفتار و کردار و پندار من از عامل‌ها و انگیزه‌هاى دیگر الهام نمى‌گیرد.

آن وقت که با بسم اللَّه به غذا خوردن مى‌نشینى، یعنى این خوراک از هوس، از عادت، از لذّت مارک و نشانى ندارد.

بهترین کسى که باید در این لحظه غذا بخورد، تو هستى.

آن وقت که با بسم‌الله‌ به کار روزانه مى‌پردازى، یعنى که این کار، مهمترین کار است و تو در این کار که مهمترین است، جز الله‌ حاکمى ندارى و محرکى ندارى و از عوامل دیگر الهام نمى‌گیرى.

آن وقت که با بسم‌الله‌ به خوابگاهت مى‌روى، یعنى این خوابیدن با نشان خدا و علامت او همراه است و این حرکت، اطاعت است، عبودیت است.

و در این هنگام تو، بى‌حاصل و بى‌نتیجه نیستى و این کارها ابتر و ناقص نیست. هر کارى که براى غیر او باشد و نشان از غیر او داشته باشد، بى‌حاصل است و بى‌نتیجه و دم‌بریده و ناقص.

و ادامۀ بسم اللَّه، الرحمن الرحیم، دلیل این نشان است. تو با این نشان همراه شده‌اى و از دیگران دست‌ شسته‌اى، چراکه آنها رحمن نیستند. بخشنده نیستند. از تو مى‌گیرند و از تو کم مى‌کنند و در برابر آنچه که مى‌دهى به تو چیزى باز نمى‌گردانند و اگر هم بدهند، رحیم نیستند، مهربان نیستند، که این بخشش از رحمت آنها الهام نگرفته. علف مى‌دهند تا شیر تو را بدوشند.

تو معیار انتخابت را همراه دارى. رحمن و رحیم، به تو این معیار را مى‌دهد و تو را از معبودهاى دیگر آزاد مى‌کند.