کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1

کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 به‌قلم داریوش صفوت از معدود کتاب‌های موجود در زمینه‌ی فلسفه‌ی موسیقی‌ست که به زبان فارسی نگاشته شده است. دکتر صفوت در این راهنمای جامع نگرش خود را نسبت به موسیقی بیان کرده است. این کتاب اولین مجلد از مجموعه‌ای پنج جلدی به‌شمار می‌ورد که در نوع خود بی‌نظیر و بسیار ارزشمند است.

درباره‌ی کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1

هنر موسیقی بی‌شک یکی از پرطرفدارترین شاخه‌های هنر در میان نوع بشر است. تفاوتی ندارد از چه ملیت، قوم یا نژادی باشید، موسیقی در تسکین آلام و رنج‌ها، پیوند با معنویات و آرامش یافتن، قدمتی کهن و نقشی پررنگ دارد. دکتر داریوش صفوت (Dariush Safvat) در کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 پیشینه‌ی بسیار زیبایی را ‌درباره‌ی موسیقی شرح می‌دهد. کافی‌ست با کمی مطالعه، ارتباطات بین خدایان اساطیری و موسیقی را بررسی کنید، همان‌جاست که به تأکید بر وجهه‌ی الهی موسیقی پی خواهید برد. برای مثال یونانیان باستان، اختراع موسیقی را به آپولون نسبت می‌دهند؛ خدای شعر، موسیقی و غیب‌گویی و مظهر روشنی و زیبایی. مردمان یونان حتی معبدی را نیز به‌نام وی در شهر باستانی دلفی ساختند و پیروانش با ساز و آوازهای دسته‌جمعی در آن معبد به عبادت آپولون می‌پرداختند. فرهنگ غربی نیز واژه‌ی موزیک را از واژه‌ی «موسیکه»‌ی یونانی، و در ارتباط با موساها (موزاها) دختران زئوس گرفته‌اند که سرپرست هنرها و الهامات شاعرانه بودند. در تاریخ دیگر تمدن‌ها نیز داستان‌هایی نظیر یونان باستان وجود دارد که گواهی بر ریشه‌ی الهی موسیقی‌ست. پیش از از اساتید یونانی، چینیان، هندوان و ایرانیان نیز با نوعی موسیقی آشنایی داشتند که بسیار کامل بود، و تاریخی چندهزار ساله داشت.

در کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 می‌خوانید که در فرهنگ ایرانی، و دیگر فرهنگ‌های متأثر از فرهنگ کشورمان، واژه‌ی موزیک، از ریشه‌ی «مغ» گرفته شده، و بعدتر که زمزمه‌ی مغان به‌صورت ذکر، در سراسر جهان ادامه یافت، زبورخوانی در هر یک از دیگر ادیان نیز از همین زمزمه‌های عرفانی نشأت گرفتند. اما شاید برای شما هم جای شگفتی داشته باشد اگر بدانید که تاریخ تدوین‌شده‌ی موسیقی، در ابتدا از فیثاغورث یاد می‌کند؛ چراکه وی سازی تک‌سیم را برای تعیین روابط اصوات از طریق ریاضیات اختراع کرده بود.

دکتر داریوش صفوت در کتاب «فلسفه‌ی موسیقی» خود، موسیقی را به دو بخش معنوی و دنیوی تقسیم کرده است. وی موسیقی معنوی را با رهروی در مسیر عرفان قیاس کرده است و موسیقی‌دان را نیز به‌نوعی عارف می‌داند، چراکه نقش واسطه را ایفا کرده و هنرش تا حد ارتباط با مرز الوهیت بسط پیدا می‌کند. صفوت بااین‌که از کودکی با موسیقی آشنا بود و به‌واسطه‌ی پدر، با آن انس و الفت بسیاری داشت، تن به نواختن هیچ سازی نداد. خود او نقل می‌کند که: «در سن چهارده‌سالگی در زندگی من اتفاق خاصی افتاد که به موسیقی عشق پیدا کردم. پدرم سه‌تار مخصوصی داشتند که صدای خوشی داشت، شبی که در حال کوک کردن آن بودند ناگهان متوجه صدای آن شدم، به نظرم صدای موزون و حیرت‌انگیزی بود. تا آن زمان موسیقی در من چنین اثری نکرده». شاید این اولین برخورد صفوت با نوای حقیقی موسیقی و زمینه‌ساز افکار و نظریات عارفانه‌ی وی درباره‌ی این هنر باشد.

کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 اولین مجلد از مجموعه‌ای پنج جلدی است که به شکل کامل به بیان فلسفه‌ی موسیقی و مسائل مرتبط با آن می‌پردازد. مطالب این کتاب شامل مواردی چون علم و دین، خاطراتی از کلاس درس استاد صبا، معنویت و معنا در موسیقی، رابطه‌ی متقابل موسیقی و روح، پژوهشی در ویژگی‌های موسیقی ایران، اشاراتی به فلسفه‌ی موسیقی، عرفان و موسیقی ایران و درباره‌ی موسیقی و موسیقی‌دانان ایرانی است.

نشر ارس کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 را منتشر کرده و در اختیار خوانندگان علاقه‌مند قرار داده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی هشت گفتار درباره‌ی موسیقی

هشت گفتار درباره‌ی موسیقی مجموعه‌ای غنی شامل پنج کتاب است. این مجموعه گفتارهایی را در برمی‌گیرد که دکتر صفوت با استفاده‌ی آگاهانه از فرصت‌های مغتنم، ذیل آن‌ها به توجیه پاره‌ای از وجوه بنیادین فلسفه‌ی موسیقی پرداخته است. درباره‌ی فلسفه‌ی موسیقی تاکنون در زبان فارسی کتاب مستقلی منتشر نشده است، در واقع مجالی هم برای پرداختن به این مقوله‌ی پر رمز و راز وجود نداشته است. این مجموعه گام نخستین در راه پر کردن این خلاء فرهنگی است.

فلسفه‌ی موسیقی از دید داریوش صفوت، نگرش طرز زندگی، شیوه‌ی پرداختن موسیقی‌دان به موسیقی و تأثیرات موسیقی او بر شنونده است. هم‌چنین از دید وی، فلسفه‌ی موسیقی از حکمت و معنویت وام گرفته. صفوت که بیش از شصت سال از عمر خویش را در تحقیق به فلسفه و عرفان گذرانده و حاصل آن را با موسیقی ممزوج ساخته، در این کتاب همراه با معرفی الحان و برخی استادان موسیقی، ادوار مختلف تاریخ موسیقی ایران و برخی یافته‌های خویش را در زمینه نگرش و عمل به موسیقی، بیان می‌کند.

کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به کسب دانش بیشتر درباره‌ی هنر موسیقی و تاریخ آن علاقه‌مند هستید، کتاب پیش رو برای شماست!

در بخشی از کتاب هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی 1 می‌خوانیم

به‌نام خدا و درباره‌ی خدا

درباره‌ی علم و دین سخن بسیار گفته و نوشته‌اند، ولی متأسفانه اغلب این نوشته‌ها و گفته‌ها فاقد ارزش علمی واقعی است. زیرا بسیاری از آن‌ها با پیشداوری دربار‌ه‌ی دین، و به قصد تخطئه، و بر پایه‌ی سفسطه نوشته شده است. پاره‌ای نیز که به ظاهر برای دفاع از دین تدوین یافته، با روشی انتزاعی و پر از لفاظی و فلسفه‌بافی، و گاه نیز توأم با تعصب و خرافات بوده، و اگر مآلاً موجب افزایش شک و بی‌ایمانی و سرگردانی نشود، کمکی هم به کشف حقایق معنوی نمی‌کند.

دین خالص اصلی، آن‌طور که انبیای عظام، در زیّ مردمانی ساده و عامی آورده‌اند، نه آن‌سان که مدعیان، پیرایه بسته و به هم بافته‌اند، بسیار ساده و روشن است. به دیگر سخن، شریعت خاص خالص، همان‌طور که در وصف شرع مقدس اسلام گفته‌اند، اساساً شریعت سهله سمحه است. از این رو گفتار درباره‌ی دین هم می‌باید ساده و همه‌فهم باشد. با لفاظی و زبان‌بازی، گرهی از کار فروبسته‌ی جویندگان حقیقت باز نمی‌شود. سادگی و صداقت باید و خلوص نیت.

به طور کلی، باید توجه داشت که مادی‌گرایان مدعی‌اند که دین محصول دورانی است که بشر جاهل بوده، و از زمانی که علم آغاز شد، ماتریالیسم هم پدید آمد، و پابه‌پای علوم پیشرفت کرد. در حالی که اولاً، ماتریالیسم، تا جایی که تاریخ نشان می‌دهد، همواره وجود داشته است. ثانیاً، این‌طور نیست که با پیشرفت علم، دین ضعیف شده و ماتریالیسم تکامل یافته باشد. ماتریالیسم، از آغاز تاکنون، یک چیز گفته.