کتاب گهواره‌ی گربه

کتاب گهواره‌ی گربه، یکی از مهم‌ترین آثار قرن بیستم و چهارمین اثر نویسنده‌ی نامدار امریکایی، کورت ونه گات است. او در این اثر علمی تخیلی به زندگی سازنده‌ی بمب اتم می‌پردازد و از خلال پیگیری شخصیت او و ارجاعاتی که به اتفاقات مختلف تاریخی دارد، با زبان طنز سیاه خود، دنیای مدرن و بازی‌های سیاسی آن را مورد انتقادات شدید قرار می‌دهد. گفتنی‌ست این اثر در سال 1964 به‌عنوان نامزد دریافت جایزه هوگو برای بهترین کتاب انتخاب شد.

درباره‌ی کتاب گهواره‌ی گربه

شرح روزی که دنیا به آخر می‌رسد؛ به سادگی یک بازی کودکانه... . کتاب گهواره‌ی گربه (Cat's Cradle)، اثر کورت ونه گات (Kurt Vonnegut)، از برترین نویسندگان معاصر امریکا، رمانی خوش‌خوان و روان است که در ژانر علمی تخیلی و با زبان طنز سیاه و صراحتی مثال‌زدنی به رشته‌ی تحریر درآمده است. این کتاب یکی از مهم‌ترین آثار قرن بیستم در حوزه‌ی ادبیات ضدجنگ محسوب می‌شود و ضمن نگاه به زندگی خیالی سازنده‌ی بمب اتم، ساختار اجتماع مدرن، پیشروی علم با اهداف نظامی و پلیسی، جنگ و بازی‌های سیاسی و مسائلی از این دست را مورد انتقاد قرار می‌دهد.

گهواره‌ی گربه نام انگلیسیِ نوعی نخ‌بازی است. در این بازی کودکان نخ را از روی انگشت‌های همبازی خود برمی‌چینند و نخ هر بار اشکال هندسی جدیدی به خود می‌گیرد. یک بازی کودکانه که از قضا سازنده‌ی بمب اتم علاقه‌ی خاصی به آن دارد. کسی که نویسنده او را به عنوان آیینه‌ای تمام‌نما از انسان تیپیک جهان معاصر انتخاب می‌کند؛ انسانی که بدون توجه به نتایج، سرگرم کار و بار خودش است و گویی همه چیز جهان، حتی مسائلی مانند اختراع بمب، ویرانی هیروشیما و تغییر سرنوشت بشریت برای او فرق چندانی با یک بازی کودکانه ندارد.

سبک نوشتاری و ساختار ظریف کتاب گهواره‌ی گربه نیز به بازی گهواره‌ی گربه شباهت دارد. پازلی که با کنار هم قرار گرفتنِ مجموعه‌ای از لحظات و اتفاقاتِ کوتاه شکل گرفته است و با نثر ساده‌ای که دارد، مطالعه‌ی کتاب را سهل‌تر می‌کند. تلفیق روایت آخرالزمانی کتاب با طنز تلخ امریکایی، در عین خنداندن مخاطب، واقعیتی هولناک از آسیب‌های زندگی مدرن را در مقابلش قرار می‌دهد و او را با احساساتی متناقض مواجه می‌کند. طنز تلخ این رمان پر از ارجاعات مختلف تاریخی و سیاسی است که مخاطب را به مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی تاریخ جهان سوق می‌دهد.

باید اشاره کرد که جایزه هوگو یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین جوایز در زمینه‌ی ادبیات علمی تخیلی محسوب می‌شود که سال‌ها پیش کتاب حاضر به عنوان نامزد دریافت آن انتخاب شده بود. این کتاب در ایران با ترجمه‌ی روان علی اصغر بهرامی و به همت نشر افق به انتشار رسیده است.

نکوداشت‌های کتاب گهواره‌ی گربه

• کتاب گهواره‌ی گربه را مثل ماشین بدون ترمز یک نفس خواهید خواند و یک سواری فراموش‌نشدنی خواهید داشت. (نیویورک‌تایمز)
• طنز سیاه درجه یک کورت ونه گات جوری است که خنده‌هایت حالت دفاع از خود می‌گیرد. (Atlantic Monthly)
• ونه گات یک طنزپرداز اجتماعیِ غیرجعلی و منحصربه‌فرد است. (Harper’s Magazine)

کتاب گهواره‌ی گربه برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب علاقه‌مندان به مطالعه‌ی ادبیات مدرن، خصوصاً ادبیات مدرن امریکا، ژانر علمی تخیلی و رمان‌های سیاسی و اجتماعی را به تجربه‌ای فراموش‌نشدنی دعوت می‌کند.

در بخشی از کتاب گهواره‌ی گربه می‌خوانیم

پدر روز دریافت جایزه‌ی نوبل یک سخنرانی ایراد کرده است. نمی‌دانم این سخنرانی را خوانده‌اید یا نه. همین جا همه‌ی سخنرانی را برایتان می‌نویسم: خانم‌ها و آقایان. دلیل اینکه در این لحظه جلوی شما ایستاده‌ام این است که همه‌ی عمر مثل بچه‌ی هشت‌ساله‌ای که در یک صبح بهاری به مدرسه می‌رود، یک آن در کار بازیگوشی کوتاه نیامده‌ام. همه چیز قادر است مرا بر جای بایستاند و به نگریستن وا دارد و به حیرت فرو برد، و گه‌گاه نیز بیاموزاند. من مرد بسیار خوشبختی هستم. متشکرم.

باری پدرم مدتی نخ را که دو سرش به هم گره خورده بود نگاه کرد و بعد انگشت‌هایش شروع به بازی با نخ کردند. و انگشت‌هایش با نخ چیزی درست کردند که به آن گهواره‌ی گربه می‌گوییم. نمی‌دانم این کار را از کجا یاد گرفته بود. از پدرش، شاید. می‌دانید که، پدر پدرم خیاط بود و لابد موقعی که پدرم بچه بود، چیزهایی مثل نخ و ریسمان همیشه دور و برشان فراوان بوده.