کتاب جستجوی معنا متشکل از سی و هفت مقالهی منتخب نوشتهی حسین یاوری، مجموع پژوهشها و دیدگاههای او دربارهی ابعاد فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی صنایع دستی در ایران و جهان است. امکانات بالقوهی صنایع دستی در استانها، نقد کتابهای مرتبط و... از موضوعاتی است که در این کتاب به آنها پرداخته میشود.
دربارهی کتاب جستجوی معنا
کتاب جستجوی معنا حاصل چهار دهه تلاش مستمر حسین یاوری در زمینهی پژوهش، آموزش و نگارش در حوزهی هنرهای سنتی ایران است؛ مجموعهای از سی و هفت مقاله که همچون کاشیهایی رنگین، تصویری جامع از وضعیت هنرهای صناعی و سنتی ایران در سدهی اخیر ترسیم میکنند. این کتاب نه فقط اثری مستند و تحقیقی، بلکه سندی از دغدغهمندی یک نسل از اندیشمندان فرهنگی است که تلاش کردهاند پیوند میان هویت ملی، زیباییشناسی بومی و حکمت ایرانیاسلامی را در گسترهای از هنرها بازخوانی کنند.
حسین یاوری در این مجموعه مقاله، از ساحتهای مختلف هنرهای سنتی سخن میگوید؛ از قالیبافی و گلیم، ملیلهکاری و سفالسازی گرفته تا هنرهای کمتر دیدهشدهای چون چادرشببافی، بامبوکاری و نمدمالی. او به جای آنکه تنها به توصیف ظاهری این هنرها بسنده کند، تلاش میکند جایگاه آنها را در ساختار فرهنگی، اقتصادی و حتی معرفتی جامعهی ایرانی تحلیل کند. نگاه یاوری تحلیلی و انتقادی است، اما همزمان ستایشگر هنر به مثابهی جلوهای از معنا و تبلور نور الهی در زندگی انسان است.
کتاب جستجوی معنا به خواننده امکان میدهد تا از خلال فصلهایی مانند «آشنایی با اصول و مبانی زیباییشناسی فرش ایران»، «بررسی ریشههای معرفت و معنویت در صنایع دستی»، «تجلی قرآن کریم در هنرهای سنتی» و «قالی ایران؛ حقیقت شیرین دیروز، قصه ملالآور امروز، آینده مبهم فردا»، نه تنها شناختی دقیق از وضعیت هنرهای سنتی کشور به دست آورد، بلکه از خلال آنها با پرسشهای بنیادینی مواجه شود؛ اینکه چگونه میتوان در روزگاری مدرن، همچنان به زبان نمادین هنر وفادار ماند؟ چگونه میتوان سنت را نه در قالبی ایستا، که در پویشی آگاهانه، در دل زمان زنده نگاه داشت؟

ویژگی بارز این کتاب در آن است که هم مخاطب دانشگاهی را با تحلیلهای ساختارمند و دادههای آماری تغذیه میکند و هم خوانندهی علاقهمند به فرهنگ و هنر را با روایتهایی زنده و خاطرهوار همراه میسازد. نثر کتاب گرچه علمی است، اما رنگی از تعلق خاطر دارد؛ زبان حسین یاوری، زبان کسی است که هنر را نه تنها مطالعه کرده، بلکه زیسته است.
کتاب جستجوی معنا اثری است برای آنان که دغدغهی حفظ ریشهها را دارند، برای آنان که میخواهند صدای خاموشماندهی استادان نازککار چوب و بافندگان فرش را دوباره بشنوند. این کتاب نه تنها به گذشتهی درخشان هنرهای سنتی چشم دارد، بلکه در پی آن است که با ارائهی تحلیل، نقد و راهکار، سهمی در آیندهی فرهنگی این سرزمین داشته باشد.
در روزگاری که «صنعت» گاه بر «هنر» غلبه یافته و مفاهیم اصیل زیبایی در معرض فراموشیاند، این اثر دعوتی است به بازگشت، به تأمل و به احیای نگاهی که در آن هنر، نه صرفاً کالا، بلکه آیینهای برای بازتاب حقیقت است. این کتاب را میتوانید با چاپ انتشارات سورهی مهر تهیه کنید.
کتاب جستجوی معنا برای چه کسانی مناسب است؟
پژوهشگران حوزهی هنر و فرهنگ و علاقهمندان به صنایع دستی سنتی ایران این کتاب را جالب توجه خواهند دید.
در بخشی از کتاب جستجوی معنا: مجموعه مقالاتی درباره هنرهای سنتی ایران میخوانیم
استاد هنرهای سنتی چون اطمینان مییافت که شاگرد متقاضی آموزش، از حداقل شرایط لازم اعتقادی، ظرفیتی و ذوقی برخوردار و به حد ضرورت از ادب، تواضع و صبوری بهرهمند است، نه فقط دانش، تجارب و مهارتهای خود را که به ذات حق مرتبط میدانست و برای خویشتن جز امانتداری صادقانه، نقشی قائل نبود به شاگرد منتقل میکرد، بلکه حتی لحظهای از سفارش فتوت، جوانمردی، ادب، تواضع و دیگر آداب معنوی هنر نیز غافل نمیماند. در گذشتهای نه چندان دور، هدف از آموزش هنرهای سنتی، در تربیت هنرمندی وارسته، شایسته، پرهیزگار، متواضع، پرمایه، مخلص و سرشار از معنویت خلاصه میشد و در رهگذر این وادی معنوی، نه فقط دانش و معرفت، که فرهنگ و آیین فتوت هم مبادله میشد و هنر، پیوسته در مسیر کمال گام مینهاد.
هنر ایران در طی قرون اخیر با جریانهای مثبت، اما متأسفانه کمدامنهای، همچون تأسیس مدرسۀ عالی صنایع مستظرفه و مدرسۀ عالی صنایع قدیمه مواجه بوده است که در مقاطعی از زمان سهم شایستهای در آموزش هنر داشته، اما باید اعتراف کرد که در زمینۀ آموزش هنرهای سنتی و هنرهای نوین، مبانی بنیادی ارزشی، اعتقادی و فرهنگی که زمینهساز رشد حقیقی و مستمر و ارتقای سطح کیفی هنر است، در برنامهریزی آموزشی کمتر مورد عنایت قرار گرفته است.
در دهههای اخیر، آموزش هنر به طور عمده به انتقال مهارت و تکنیک محدود شده و با آنکه در برخی موارد از دستاوردهای فنآوری هم استفاده شده، مجموعاً با تنزل سطح کیفی آثار هنری و دوری رو به فزونی هنرمند از معنویت مواجه بودهایم. در آثار هنری سالیان اخیر، بیشتر توجه به مهارتهای تکنیکی و بعضاً تقلیدهای صرف از هنر غرب و تقلید و کپیبرداری از هنر پیشینیان مشهود است و به نظر میرسد که هنر از جوهرۀ اصلی و ذات حقیقی خود فاصله گرفته و گاه هنرمند نیز از رسالت حقیقی خود و مسئولیت در برابر جامعه به دور مانده و نقش تاریخی و حساسش را فراموش کرده است.
بله





















