کتاب جامعه سازگار: مجموعه مقالات درباره منابع حیاتی در روزگار دگرگونی‌های بزرگ

کتاب جامعه سازگار مجموعه مقالاتی درباره‌ی بحران‌‎های گریبان‌گیر جوامع، برون‌رفت‌ها و شیوه‌های سازگار کردن جوامع با شرایط و محدودیت‌های زیست‌محیطی و اجتماعی‌ست که به همت دانیل لرچ گردآوری ‌شده است. در این مجموعه دنیل لرچ و همچنین صاحب‌نظرانی چون لینا لینگار و ریچارد هینبرگ درباره‌ی این امر که هر جامعه دچار چه مشکلاتی است و چگونه می‌تواند بر آن مشکلات فائق آید به بحث نشسته‌اند.

درباره‌ی کتاب جامعه‌‌ی سازگار

رشد اقتصادی و جمعیتی جوامع و گسترش شهرها سبب از بین رفتن ظرفیت‌های فعلی یک جامعه می‌شود. در دوران گذشته رهیافت‌هایی که سبب یکدستی جامعه می‌شد و آن را به ثبات می‌رساند اکنون به بحران‌هایی پیچیده تبدیل ‌شده است. از این‌ روست که باید همگام با سرعت مدرنیته و پیشرفت، ظرفیت‌های جامعه برای سازگاری با آن نیز تغییر کنند.

کتاب جامعه‌‌ی سازگار (The Community Resilience Reader) به گردآوری دانیل لرچ (Daniel Lerch) ابتدا با توضیح اینکه سازگاری چیست و چه عناصری جامعه را سازگار می‌کنند آغاز می‌گردد و سپس به دسته‌بندی و تعریف بحران‌های اجتماعی می‌پردازد. سازگاری از نظر دانیل لرچ، ایجاد وضعیتی در جامعه است که مردم از افراط‌ و تفریط بپرهیزند و همواره تمایل داشته باشند خود را اصلاح کنند. داشتن امکان انتخاب و تنوع سبب دوری از زیاده‌روی می‌شود. برای مثال، برای تولید یک محصول باید امکان بهره بردن از سایر مواد اولیه را داشت تا در مصرف یک نوع ماده‌ی خام افراط نشود.

در کتاب جامعه‌‌ی سازگار بحران‌های تهدیدکننده‌ی جامعه به چهار دسته‌ی زیست‌محیطی، انرژی، اقتصادی، عدالت و برابری تقسیم‌ شده‌اند. این چهار بحران هریک می‌توانند سبب فروپاشی یک جامعه شوند؛ بااین‌حال کنترل این بحران‌ها سبب حفظ ثبات می‌شوند. تقریباً همه‌ی روابط و ضوابط یک جامعه به محیط گره‌ خورده‌اند. شرایط محیطی خود به دو عامل وابسته هستند؛ سرعت تجدید و بازسازی خود و دیگری توان تحمل ضایعات و فشارهای طبیعی و انسانی. سرعت رشد جوامع و استفاده از منابع طبیعی در تمام دنیا سبب شده که امروزه با بحران‌های زیست‌محیطی زیادی روبه‌رو شویم. دیگر آنکه سوخت‌های فسیلی که در گذشته سبب شکوفایی جوامع شده بود و سازگاری جوامع را به دنبال داشت اکنون خود به چالش مهمی بدل شده است. اکنون دوران سوخت‌های فسیلی به سر رسیده و باید در پی منبع انرژی جدیدی باشیم.

کتاب جامعه‌‌ی سازگار درباره‌ی ایجاد تاب‌آوری جامعه بحث می‌کند؛ برای جلوگیری از بحران‌ها و مشکل غیرقابل‌بازگشت جامعه؛ درنتیجه با بحث پیرامون این بحران‌ها امیدواریم که جامعه به سمت بهتر شدن تغییر کند. در جامعه‌ی سازگار، یک جامعه و اکوسیستمی که از آن استفاده می‌کند، باهم یک سیستم اجتماعی-اکولوژیکی یکپارچه در نظر گرفته می‌شود. سازگاری سیستم به برخی ویژگی‌های کلی مانند تنوع، نوآوری، توانایی واکنش به مشکلات و مقابله با آسیب‌پذیری‌های خاص و ایجاد تغییرات عمیق بستگی دارد.

جامعه‌ سازگار -همان‌طور که گفته شد- با استفاده از مقاله‌هایی در زمینه‌های مختلف مانند علم، سیاست، ساختمان‌های اجتماعی و طراحی شهری، چشم‌انداز جدیدی برای ایجاد انعطاف‌پذیری و تغییر جامعه ارائه می‌دهد. جامعه‌ی سازگار نگاهی تازه به مشکلات بشر در قرن بیست‌ویکم می‌اندازد و نشان می‌دهد که سازگار شدن یک فرآیند است، نه یک هدف؛ و این فرایند نیاز به تلاش جمعی است. علی‌رغم بحران‌های بزرگی که با آن‌ها روبه‌رو هستیم ایجاد قدرت و انعطاف‌پذیری در سطح جامعه حیاتی و البته ممکن است.

کتاب جامعه‌ سازگار با ترجمه‌ی محمدحسین قادری توسط انتشارات دنیای اقتصاد عرضه‌ شده است.

نکوداشت‌های کتاب جامعه‌‌ی سازگار

• کتاب بسیار مهمی برای دانشمندان، سیاست‌گذاران و کسانی است که نگران جامعه‌شان هستند. (Amazon)

• خواننده‌ی این کتاب، منبع ارزشمندی برای تفکر به شیوه‌ای جدید دارد. این کتاب در مورد تقریباً هر جنبه از جوامع ما است. (Civil Engineering)

کتاب جامعه‌‌ی سازگار مناسب چه کسانی است؟

این کتاب به علاقه‌مندان به کتاب‌های علوم اجتماعی، توسعه‌ی اقتصادی و بحران‌های محیط‌زیستی توصیه می‌شود.

با دانیل لرچ بیشتر آشنا شویم

دانیل لرچ مدیر انتشارات مؤسسه‌ی پست کربن است که به‌عنوان سردبیر و مدیر کتاب‌ها و گزارش‌های این مؤسسه فعالیت می‌کند. اولین کتابش که یک کتاب راهنمایی برای دولت‌های ایالتی بود درباره‌ی پایان نفت ارزان بحث می‌کرد. او مؤسس بخش جوامع پایدار انجمن برنامه‌ریزی آمریکا بوده و یکی از بنیان‌گذاران پروژه تعمیر شهر به‌حساب می‌آید.

لرچ مدرک کارشناسی‌ارشد خود را در رشته‌ی مطالعات شهری در دانشگاه پورتلند دریافت کرد و در همین موضوع، یعنی مطالعات شهری، بیش از صد سخنرانی را برای مخاطبان در سراسر ایالات‌ متحده و خارج از کشور ارائه کرده است.

در بخشی از کتاب جامعه سازگار: مجموعه مقالات درباره منابع حیاتی در روزگار دگرگونی‌های بزرگ می‌خوانیم

واژه بحران انرژی در دهه 1970 تقریبا ورد زبان همه مردم بود ولی امروز نیست. لکن اکنون بحث می‌شود که چالش‌های روبه‌روی سیستم‌های انرژی جهان بسیار بزرگ‌تر از دهه 1970 بوده و بیشترین شواهد حاکی از آن است که این چالش‌ها تهدیدکننده‌تر خواهد شد. بحران انرژی تقریبا می‌تواند هر آنچه برای ما اهمیت دارد را مورد تهدید قرار دهد زیرا که انرژی ما را قادر خواهد ساخت هر کاری را می‌خواهیم بتوانیم انجام دهیم، یعنی تولید غذا، حمل‌ونقل افراد و کالاها، گرم کردن و سرد کردن منازل و دفاتر کار، تولید و ساخت محصولات مختلف، ساخت راه‌ها و ساختمان‌ها، مدیریت پسماند و غیره. در طول قرن بیستم گسترش سریع عرضه انرژی سبب توسعه و گسترش اقتصادی در مقیاسی بی‌سابقه در تاریخ بشر گردید. یک بحران انرژی می‌تواند این روند را معکوس ساخته و کل اقتصاد را تحلیل برده و کوچک‌تر نماید.

امروزه حجم مصرف جهانی انرژی شگفت‌آور است. مصرف سرانه انرژی از آغاز انقلاب صنعتی بیش از 800درصد به‌طور کل افزایش یافته (که در رشد جمعیت انعکاس یافته) است. بشر امروز در حدود بیست و هشت برابر سال 1800 انرژی مصرف می‌کند. لکن انرژی بسیار به‌طور نابرابر مورد استفاده قرار می‌گیرد یعنی مصرف سرانه در ایالات‌متحده بیش از صد برابر کشورهای فقیر نظیر اتیوپی است. تولید کل این انرژی مستلزم استخراج، فراوری و حمل 95 میلیون بشکه نفت به‌طور روزانه در جهان، همراه با 3500 مترمکعب گاز طبیعی و 7900 میلیون تن زغال‌سنگ در سال است. این سوخت‌های فسیلی 86درصد مصرف انرژی در جهان را تامین می‌کنند. تامین 14 درصد دیگر مستلزم حفظ و نگهداری هزاران سد آبی، صدها راکتور هسته‌ای (که سوخت غنی‌شده حاصل از 150 تن اورانیوم را به‌طور روزانه لازم دارند) و تقریبا معادل مصرف 4میلیون تن مواد ارگانیک به شکل چوب و محصولات مولد سوخت به‌طور روزانه است.