کتاب امواج گرانشی: چگونه موجک‌های فضا - زمان اینشتین اسرار جهان هستی را آشکار می‌کنند

می‌گویند علم فیزیک و اخترشناسی با نظریه‌ی آلبرت اینشتین در باب کیفیتِ فضا - زمان به کل دگرگون شد. سال‌ها طول کشید تا درستی نظریه‌ی اینشتین بر اثر کشف امواج گرانشی به اثبات برسد. در کتاب امواج گرانشی، نوشته‌ی برایان کلگ، این ماجرای علمی با زبانی گرم و صمیمی روایت شده است.

درباره کتاب امواج گرانشی

درباره‌ی امواج گرانشی چه می‌دانید؟ درباره‌ی ماهیت و خصلت آن‌ها، و اهمیتی که کشفشان در عالم فیزیک داشته؟ چرا می‌گویند پس از کشف امواج گرانشی در سال 2015، جهان فیزیک زیر و زبر شد؟ امواج گرانشی چه واقعیتی را در باب جهان ماده به ما اثبات می‌کند؟ چه نسبتی میان امواج گرانشی و نظریه‌ی نسبیت اینشتین وجود دارد؟ آیا درست است که وجود امواج گرانشی در نظریه‌ی اینشتین مفروض گرفته شده است؟ این‌که جهان اجسام ریزتر از اتم، خصلتی موجی دارد، به چه معناست؟ این‌ها و بسیاری از پرسش‌های این‌چنینی دیگر، موضوع اصلی کتاب امواج گرانشی (Gravitational Waves)، اثر برایان کلگ، را تشکیل می‌دهند.

کتاب امواج گرانشی اثری خواندنی در زمینه‌ی علم فیزیک است. دغدغه‌ی اصلی مولف این کتاب، آشنا ساختن مخاطب مبتدی با نظریه‌ی امواج بوده است. نظریه‌ای که از زمان مطرح شدن در سده‌ی بیستم میلادی تا به همین امروز، نقشی اساسی در تحولات فیزیک مدرن ایفا کرده است.

کلگ برای این‌که مخاطب عام را مرعوب نساخته و او را از دنبال کردن کتاب حاضر مأیوس نکند، سعی کرده مطالبش را با توضیح پایه‌ای‌ترین مفاهیم علم فیزیک و اخترشناسی، از جمله موج، گرانش و ... آغاز کند، و آن‌گاه، پس از آن‌که مقدمات لازم را فراهم آورد، به سراغ توضیح نظریه‌هایی برود که به بحث اصلی کتاب مربوطند. اصلی‌ترینِ این نظریات، نظریه‌ی آلبرت اینشتین در باب خصلتِ مادی فضا - زمان است. کلگ به خوبی در اثر پیش رو مفهوم این نظریه و دلیل اهمیت آن را شرح داده است.

کتاب امواج گرانشی توسط واروژان هارطون به زبان فارسی ترجمه شده و از سوی انتشارات مازیار در اختیار مخاطبان علاقه‌مند قرار گرفته است.

کتاب امواج گرانشی مناسب چه کسانی است؟

علاقه‌مندان به آثار علمی، خصوصاً دوست‌داران علم فیزیک، مخاطبان اصلی کتاب امواج گرانشی به شمار می‌روند.

با برایان کلگ بیشتر آشنا شویم

برایان کلگ (Brian Clegg) فیزیکدان و نویسنده‌ی آثار علمی‌ است. او در نوشته‌های خود می‌کوشد که مطالب علم فیزیک را با زبان و بیانی ساده و روشن به مخاطبان مبتدی آموزش دهد. کلگ در سال 1955 به دنیا آمده و اهل کشور انگلستان است. کتاب «امواج گرانشی» بهترین اثر ترجمه‌شده از او به زبان فارسی‌ست.

در بخشی از کتاب امواج گرانشی: چگونه موجک‌های فضا - زمان اینشتین اسرار جهان هستی را آشکار می‌کنند می‌خوانیم

همان‌طور که دوست داریم نیوتون را در حال تماشای افتادن سیب تصور کنیم، تصویر ذهنی ما از گالیله، رها کردن توپ‌ها از برج کج پیزا است تا ببیند گرانش بر اجسام با وزن مختلف چه اثری می‌گذارد. همانند داستان نیوتون، بسیاری به افسانه بودن این داستان باور دارند. گالیله از انتشار کارهایش ابایی نداشت، ولی آزمایش‌های برج پیزای خود را مطرح نکرد. تنها مرجعی که در این باب داریم به دستیارش برمی‌گردد که در سنین پیری گالیله نوشته بود و واقعیت آن هم مورد شک است. جای شگفت نیست، اندازه‌گیری، زمانی که توپ‌ها به شدت به زمین برخورد می‌کنند کار آسانی نیست. در‌عوض گالیله با استفاده از حالت‌های محدودتری از سقوط، مثل آونگ‌ها و سطوح شیب‌دار، بر روی گرانش کار می‌کرد.

یکی دیگر از داستان‌های جذاب بی‌شمار درباره گالیله زمانی است که در مراسم کلیسای جامع پیزا نشسته بود و به چلچراغ بزرگی که از سقف آویزان بود و به جلو و عقب تاب می‌خورد نگاه می‌کرد. (اتفاقاً این داستان نیز توسط همان فردی که داستان سقوط توپ‌ها را می‌گفت، تعریف شده است، پس این نیز ممکن است صحت نداشته باشد.) گالیله که کسل شده بود شروع به اندازه‌گیری دوره نوسان چلچراغ با استفاده از نبض خود کرد. او در کمال تعجب دریافت که صرف نظر از اندازه نوسان، آونگ در زمان یکسانی مسیر خود را تکمیل می‌کند. این مشاهده، اهمیت آونگ‌ها را در ساعت‌ها مشخص می‌کند.