کتاب ملاحظات ایمنی و زیست محیطی در صنایع شیمیایی

کتاب ملاحظات ایمنی و زیست محیطی در صنایع شیمیایی نوشته‌ی علیرضا ولی پور، به مباحثی مانند قوانین، دستورالعمل‌ها و استانداردهای ایمنی، بهداشت و محیط زیست در صنایع شیمیایی، ارزیابی اثرات زیست محیطی ناشی از طرح‌های صنعتی، آشنایی با تجهیزات حفاظت فردی در مقابله با مخاطرات و... می‌پردازد.

شیوه تصمیم‌گیری و مدیریت از جمله رموز و کلید موفقیت در هر صنعت و تجارتی از جمله صنایع شیمیایی به شمار می‌آید. سازمان‌های موفق، اغلب دارای اهدافی مشخص و آشکار بوده و توسط مدیریتی هدفمند و تاثیرگذار هدایت، کنترل و پشتیبانی می‌شوند. به کار بردن روش‌ها و سیستم‌های متعارف مدیریت، از نیازها و لزوم اولیه‌ی یک برنامه ایمنی موفق است. این روش‌ها قسمتی از مدیریت نرمال شرکت به حساب می‌آیند، به دلیل اینکه استفاده و به کارگیری از آن‌ها به وقت، وسایل کار مناسب و همچنین بودجه کافی از طرف مدیریت منابع نیاز دارد. برای کسب موفقیت به یک برنامه اثرگذار نیاز است. تدوین یک برنامه مناسب کمک فراوانی می‌کند تا یک فرهنگ ایمنی ایجاد شود.

ایجاد یک فرهنگ صحیح به زمان نیاز دارد. اما اگر در این زمینه به هیچ عنوان اقدامی نشود، دستیابی به چنین فرهنگی ممکن نیست. نخست مدیرعامل باید تصمیم‌گیری کند که اهداف ایمنی چه چیزهایی هستند. هنگامی که این اهداف تنظیم شد و مدیرعامل متعهد به انجام آن‌ها شد، مدیر ایمنی می‌تواند برای رسیدن به این اهداف کمک کند، به این صورت که این اهداف را به اصولی زیست محیطی و ایمنی و با رعایت اصول اخلاق ایمنی تبدیل کند که، استانداردهای مربوطه آن را پشتیبانی کنند. همه افراد شرکت برای رسیدن به این استانداردها باید حداکثر تلاش خود را بکنند.

در بخشی از کتاب ملاحظات ایمنی و زیست محیطی در صنایع شیمیایی می‌خوانیم:

اثرات مواد شیمیایی سمی بر روی انسان‌ها شامل اثرات کوتاه مدت و بلند مدت است. نگهداری و مصرف مواد شیمیایی خطرناک به مقدار زیاد همواره این خطر را به همراه خواهد داشت که در صورت رها شدن همراه با جریان هوا منتشر شده و تا شعاع صدها متری اطراف محل حادثه، ساکنین و افراد حاضر در منطقه را در معرض خطر مرگ یا مسمومیت قرار دهد. بررسی حوادث شیمیایی در شهرهای بزرگ و صنعتی نشان می‌دهد که در میان مواد شیمیایی خطرناک، گازهای شناخته شده‌ای نظیر کلر، آمونیاک و موارد مشابه بعلت کاربرد گسترده و فراوان، تاریخچه طولانی از نظر ایجاد حوادث بزرگ داشته‌اند.

از اینگونه حوادث می‌توان به حادثه نشت گاز کلر از سیلندر 50 تنی به هنگام حمل و نقل در شهر آستارا در ایران که باعث مرگ 40 نفر و مصدوم شدن 200 نفر گردید و با حادثه بویال هند که بر اثر تشت، متیل ایزوسیانات، به مرگ هزاران نفر انجامید، اشاره نمود. بدلیل اهمیت پیامدهای سوء ناشی از بروز حوادث شیمیایی نظیر بویال، فلیکس بورو، بخشی از برنامه جامع زیست محیطی سازمان ملل متحد (UNEP) در سال 1988 به این امر اختصاص یافته است. این برنامه با هدف هشدار در خصوص خطرات کارخانه‌های صنعتی شیمیایی و همچنین کمک به آن‌ها برای توسعه و تحول طرح‌های حفظ آمادگی در شرایط اضطراری، در سطح منطقه‌ای و ملی و محلی به مرحله اجرا در می‌آید و در زمینه‌های اطلاع رسانی آموزشی و امدادرسانی در شرایط اضطراری کمک می‌کند.