کتاب تنوع زیستی و کربن آلی خاک: حیات سرزمین‌های خشک

کتاب تنوع زیستی و کربن آلی خاک: حیات سرزمین‌های خشک نوشته‌ی پیتر لابان، گراسیلا مترنیچ و جاناتان دیویس، به نحوه کشاورزی در مناطق خشک و میزان کربن خاک در این مناطق می‌پردازد.

خاک قشر نازک و در عین ‌حال حیاتی است که سطح سیاره ما را پوشانده. خاک چرخه‌های کربن، نیتروژن و آب را که زندگی در روی زمین به آن‌ها وابسته است به چرخش درمی‌آورد و محلی برای تنوع عظیمی از گونه‌ها است که همه خدمات ارزشمند و زندگی‌بخش را برای جامعه به ارمغان می‌آورد؛ اما خاک به همان اندازه که فراوان است به همان اندازه ضعیف و شکننده است.

افزایش جمعیت انسان موجب افزایش تقاضا برای غذا، فیبر و سوخت خواهد شد که به نوبه خود موجب فشارهای نامطلوبی بر خاک‌های جهان می‌شود. تا آنجا که امروزه تا 33 درصد از زمین به طور متوسط تا زیاد به دلیل فرسایش، شوری‌زایی، متراکم شدن، اسیدی شدن و مواد شیمیایی و سایر آلودگی‌های خاک تخریب یافته است. سلامت خاک‌ها بالاخره در بحث‌های ملی و جهانی مورد توجه قرا می‌گیرد و از همه مهم‌تر موضوع گنجاندن آن در اهداف توسعه پایدار تحت هدف 15/3 (خنثی نمودن تخریب سرزمین) و سایر اهداف جهانی است که در کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با بیابان‌زایی تعیین شده‌اند.

کتاب تنوع‌زیستی و کربن آلی خاک: حیات سرزمین‌های خشک (Soil biodiversity and soil organic carbon: keeping drylands alive) در زمینه نظارت بر خاک و تقویت بیشتر آن در جهت ابلاغ پیام اساسی که "خاک یک متاع عمومی است و نیازمند ارزیابی اقتصادی و تمهیدات سازمانی مرتبط با حفاظت آن برای رفاه عمومی جامعه است، نوشته شد. این خلاصه فنی نمای کلی تعدادی از ملاحظات عملیاتی را بر اساس تجربیات عملی و درس‌هایی از سراسر جهان ارائه می‌نماید و نشان می‌دهد که بسیاری از موفقیت‌های توسعه را می‌توان از مدیریت پایدار زمین به دست آورد.

خواندن کتاب تنوع‌زیستی و کربن آلی خاک: حیات سرزمین‌های خشک به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای متخصصین و سیاست‌مدارانی که به دنبال حرکت از نگاه تئوری به طرف مدیریت عملی خاک‌های زمین هستند، یک منبع ارزشمند را فراهم خواهد نمود. این اثر همچنین می‌تواند راهنمای بسیار خوبی برای دانشجویان، محققان و اساتید باشد.

در بخشی از کتاب تنوع‌زیستی و کربن آلی خاک: حیات سرزمین‌های خشک می‌خوانیم:

سرزمین‌های‌ خشک مناطقی معتدل و حاره‌ای با شاخص خشکی کمتر از 0/65 هستند که میانگین بارندگی کمتر از هدرروی رطوبت پتانسیل از طریق تبخیر و تعرق است. با استفاده از شاخص خشکی، چهار کلاس از سرزمین‌های خشک را می‌توان مشخص نمود: سرزمین‌های خشک‌ جنب‌ مرطوب، نیمه‌خشک، خشک و فراخشک. درحالی‌که زمین‌های کشاورزی به طور کلی به سرزمین‌های خشک با کمترین میزان خشکی (منظور خشکی هوا) محدود می‌شوند، مراتع حدود سه چهارم سرزمین‌های خشک را تشکیل می‌دهند. مراتع شامل بیوم‌های غالب شده با گراس‌ها هستند اما دارای مقدار قابل توجهی از زیست توده چوبی به ویژه در زون‌های جنب مرطوب و نیمه‌خشک نیز می‌باشند. حدود 72 درصد از سرزمین‌های خشک در کشورهای در حال توسعه قرار دارد و این نسبت با خشکی (منظور خشکی هوا) افزایش می‌یابد: تقریباً همه سرزمین‌های فراخشک در کشورهای در حال توسعه قرار دارند.

در اولین نگاه، اهمیت جهانی سرزمین‌های خشک برای ذخیره‌سازی کربن آلی خاک ممکن است روشن نباشد. کمبود آب در سرزمین‌های خشک تولید گیاهی را محدود می‌سازد و این امر بر تجمع ماده آلی و کربن آلی در خاک‌ها اثر می‌گذارد. در نتیجه خاک‌های سرزمین‌های خشک معمولاً مقدار کربن آلی کمی دارند، اغلب کمتر از 1 درصد توده خاک می‌باشد. در خاک‌های مرتعی یا جنگلی، کربن آلی خاک ممکن است تا 5-4 درصد باشد اما کشت‌و‌کار بر روی خاک موجب آزادسازی کربن ذخیره شده می‌شود؛ در زون‌های معتدل کربن آلی خاک در خاک‌های کشت شده حدود 2-1 درصد است.