کتاب سرمشق: خوانش و تحلیل بخش‌هایی از شعر امروز

کتاب سرمشق: خوانش و تحلیل بخش‌هایی از شعر امروز نوشته‌ی حسنا محمدزاده، به آثار 10 تن از شاعران معاصر، از جمله محمدعلی بهمنی، سیمین بهبهانی، سعید بیابانکی، بیژن ارژن و ... پرداخته است تا تصویری از منظومه‌‌ی فکری و جهان‌بینی آنان و گونه‌های برجستگی و نوآوری در شعرشان را در چشم‌انداز شاعران جوان قرار دهد.

با توجه به حضور شگرف شاعران جوان و پر انرژی در زمینه قلم و سرعت پیشرفت تکنولوژی و گسترش وسیله‌های ارتباط جمعی در جهان امروز که با وجود محاسن بسیار، توانسته‌اند تا حدی مرزهای شاعرانگی را جا به‌ جا کنند، در نتیجه، التهاب و مه‌آلودگی فضا، اجازه نمی‌دهد که تصویر دقیقی از شعر، در چشم‌انداز شاعران جوان قرار گیرد. از این رو می‌توان گفت شعر، بیش از هر وقت دیگری نیازمند تحلیل و بررسی است. بدون تردید یکی از راه‌های کمک به حرکت رو به رشد شعر، بررسی آثار موفق‌ و پیچ و خم‌های مسیر تحول شعر تا به امروز است.

تحلیل‌های کتاب سرمشق بر اساس آثار منتشر شده‌ی شاعران، صورت پذیرفته‌ است؛ البته در مورد شاعرانی چون سیمین بهبهانی و منوچهر آتشی که در بین ما نیستند، مبنای تحلیل، مجموعه‌ی کامل اشعارشان بوده و بالطبع بحث گسترده‌تری را به خود اختصاص داده، اما در مورد دیگر شاعران، تنها به یکی از آثارشان پرداخته‌ شده است و مسلماً در یک اثر منتشر شده‌ی شاعر، نمی‌توان به نتیجه‌ای کلی در مورد سبک و جهان‌بینی وی دست‌ یافت، بلکه تنها می‌توان، گوشه‌ای از شاخصه‌های هنری او را به تماشا نشست.

ممکن است برخی از این شعرها جزو بهترین آثار شاعر نباشند. ناگفته نماند که شعرها بدون هیچ تصرفی، با همان شکل نگارشی خاصی که داشته‌اند درج شده‌‌اند. از آن جا که برخی از اشعار نام مشخصی داشته و برخی دیگر، بدون نام بوده‌اند، برای یک دستی کار، تمام اشعار با شماره ذکر شده‌اند. بسته به کوتاهی و بلندی‌شان، تعداد شعرهای درج شده در هر مبحث متفاوت است. ناگفته نماند که حظ حاصل از تفحص در اشعار و برجستگی‌های متعدد و متنوع‌شان برای نگارنده قابل وصف نیست.

حسنا محمدزاده در کتاب سرمشق سعی بر این داشته است تا در انتخاب اشعار، تنوع آثار و گرایش‌های صوری و محتوایی‌شان را مدنظر داشته باشد. همچنین این آثار منتخب، شامل درون‌مایه‌های متفاوتی از جمله: عاشقانه، عرفانی، اجتماعی، اعتراض، مذهبی و حِکمی هستند.

در بخشی از کتاب سرمشق: خوانش و تحلیل بخش‌هایی از شعر امروز می‌خوانیم:

تنهایی‌ام را با تو قسمت می‌کنم سهم کمی نیست
گسترده‌تر از عالم تنهایی من عالمی نیست
غم آنقدر دارم که می‌خواهم تمام فصل‌ها را
بر سفره‌ی رنگین خود بنشانمت بنشین غمی نیست
حوای من! بر من مگیر این خودستایی را که بی‌شک
تنهاتر از من در زمین و آسمانت آدمی نیست
آیینه‌ام را بر دهان تک تک یاران گرفتم
تا روشنم شد در میان مردگانم همدمی نیست
همواره چون من نه! فقط یک لحظه خوب من بیندیش
لبریزی از گفتن ولی در هیچ سوی‌ات محرمی نیست
من قصد نفی بازی گل را و باران را ندارم
شاید برای من که همزاد کویرم شبنمی نیست
شاید به زخم من که می‌پوشم ز چشم شهر آن را
در دستهای بی‌نهایت مهربانش مرهمی نیست
شاید و یا شاید هزاران شاید دیگر اگرچه
اینک به گوش انتظارم جز صدای مبهمی نیست