کتاب ساختار بازارها در اقتصاد

کتاب ساختار بازارها در اقتصاد نوشته‌ی سعید کیان‌پور و محمدامین خرمی راد، به شناخت انواع بازار پرداخته و دید جامع و کاملی را در اقتصاد خرد برای آن بازگو می‌کند.

در علم اقتصاد، منظور از ساختار بازار، تعداد شرکت‌هایی است که در حال تولید محصول یکسانی هستند. ساختار بازارها انواع مختلفی دارد: ساختار رقابت کامل، ساختار رقابت انحصاری، ساختار انحصار چند جانبه و ...

عناصر اصلی ساختار بازار، تعداد و اندازه بنگاه‌ها در بازار، شرایط ورود و گستردگی تمایزات در بازار محصول یا کالایی خاص است. هر کدام از موارد فوق، دارای شرایط و ویژگی‌هایی هستند که در میان آنها، ساختار رقابت کامل، مفیدترین است. زیرا در آن حالت، تقاضای واقعی مشتریان آشکار شده و تمامی عرضه کنندگان محصولات خود را در سطح قیمت و کیفیتی عرضه خواهند کرد که خریداران می‌خواهند، در صورتی که هزینه‌های فروشنده نیز تأمین شود.

به عبارت دیگر، رقابت کامل موجب می‌شود، علایق تولیدکنندگان و مصرف کنندگان با یکدیگر تراز شده و باعث می‌شود که فروشندگان هزینه‌های واقعی خود را آشکار کنند.

در بخشی از کتاب ساختار بازارها در اقتصاد می‌خوانیم:

در چارچوب تعادل بلند مدت صنعت، ورود و خروج از صنعت به گونه‌ای صورت می‌گیرد که سود اقتصادی بنگاه‌ها را به سمت صفر میل می‌دهد. به عنوان مثال اگر در افق بلند مدت بنگاه، بنگاه‌ها با سود اقتصادی مثبت مواجه باشند این انگیزه در کار آفرینان ایجاد می‌شود که با انتقال منابع خود به سمت این صنعت، وارد این بازار شوند و نهایتا از طریق انتقال منحنی عرضه کل به سمت راست و کاهش قیمت‌ها، سود را به سمت صفر میل دهند. زیرا از آن جا که در محاسبه سود اقتصادی، متوسط بازدهی منابع در سایر فعالیت‌ها به عنوان هزینه فرصت منابع منظور می‌شود، تا وقتی سود اقتصادی یک صنعت بالاتر از صفر باشد برای دیگران انگیزه وجود دارد که وارد این صنعت شوند. متقابلا اگر سود اقتصادی منفی شود تعدادی از بنگاه‌ها برای تامین هزینه فرصت منابع خود تصمیم می‌گیرند از صنعت خارج شده و منابع خود را به صنایع پربازده تر منتقل کنند. زیرا مبنای تخصیص بهینه منابع، وضعیت قیمت‌ها و بازدهی‌های نسبی است.

نقطه تعادل بلند مدت بنگاه در افق زمانی بلند مدت صنعت در نمودار بعدی نشان داده شده است. همانطور که در نمودار ملاحظه می‌شود (با فرض یکسان بودن ساختار هزینه بنگاه ها) هر بنگاه در بلند مدت صنعت در نقطه حداقل منحنی هزینه متوسط خود تولید می‌کند. لذا اگر منحنی هزینه کل بنگاه را داشته باشیم، می‌توانیم هزینه متوسط بنگاه را از آن به دست آوریم و با حداقل کردن هزینه متوسط، مقدار تولید را به دست آورده و مقدار مذکور را در تابع هزینه متوسط قرار داده تا قیمت تعادلی بلند مدت را پیدا کنیم.