کتاب رهبری بر فراز قرون

کتاب رهبری بر فراز قرون نوشته سید محمدباقر صدر، از 2 بخش اصلی تشکیل شده است. بخش اول مربوطه به نظرات محقق، دکتر شراره است که حدود 50 صفحه از کتاب را به خود اختصاص داده است و بخش دوم ترجمۀ کتاب «بحث حول‌المهدی» آیت‌الله صدر است.

مهدویت، فرآیند یک عقیده اسلامی، که فقط رنگ دین داشته باشد، نیست. مهدویت فصل مهمی از خواسته‌های بشری است که انسان‌ها با داشتن ادیان و مذاهب مختلف، رو سوی آن دارند. مهدویت تبلور یک الهام فطری است که مردم از دریچۀ آن، علی‌ رغم دیدهای مختلف و نگرش‌های متفاوت عقیدتی، روز موعود را می‌بیند، روزی که رسالت‌های آسمانی، با همۀ اهدافش در زمین تحقق می‌یابد و راه ناهمواری که در طول تاریخ برای انسان دشوار بود، پس از رنج بسیار هموار می‌شود. ویژگی‌هایی که اسلام برای این مسأله آورده است بیشترین اثر را در بر آوردن انتظارات و چشم داشت‌ها داشته است. اسلام شیرین امیدواری را به وجود می‌آورد و احساسات مظلومان و رنج دیدگان تاریخ را بیشتر بر می‌انگیزد؛ زیرا اسلام اندیشۀ منجی غایب را به مهدی موعود و آینده را به حال تغییر داده است.

حتی انتظار روز موعود اختصاص به کسانی که ایمان به غیب دارند، ندارد. دیگران هم به چنین روزی چشم دوخته‌اند تا آن جا که پرتو این خواسته، مکتب‌هایی را هم که به هیچ وجه زیر بار مسائل غیبی نمی‌روند؛ فرا گرفته است. پیروان مکتب ماتریالیسم دیالکتیک که تاریخ را بر اساس تضاد تفسیر می‌کنند نیز، منتظر روزی هستند که همۀ این تضادها از میان برود و صلح و هم‌زیستی به پیروزی رسد.

ما به خوبی در می‌یابیم که دل‌ مشغولی به این امید و این احساس در سراسر تاریخ و در میان همۀ اقوام از دیگر مسائل بشری بیشتر بوده است و هنگامی که دین این وجدان عمومی را تأیید می‌کند و تأکید دارد که زمین پس از لبریز شدن از ظلم و ستم پر از دل و داد خواهد شد، به آن احساس عمومی، ارزش عینی می‌بخشد و آن را تبدیل به یک ایمان محکم می‌کند، ایمان به آینده و سرنوشت محتوم انسان. این ایمان نه تنها مایۀ تسلی و آرامش خاطر است؛ بلکه منشأ امید و منشأ مقاومت نیز هست.