کتاب هفت پنجره به سوی معماری عرفانی

در کتاب هفت پنجره به سوی معماری عرفانی اثر مرتضی ملکی چرکوانی سعی شده مجموعه‌ای از ایده‌های اسلامی در هنر و معماری بیان شود. این کتاب در حقیقت بعنوان مکمل معماری قرن می‌تواند مفید باشد و در صورتیکه فردی اصولا با معماری بیگانه باشد، این کتاب نیز برای وی موثر نخواهد بود.

امروز مسلمانان دیدگاه والاتر و برتری نسبت به نسل صفوی دارند. جا دارد تا گوشه‌ای از پرده کنار رود تا معماران امروز با قسمتی از این حقایق آشنا گردند. به همین خاطر مرتضی ملکی چرکوانی مولف کتاب سعی نموده تا با مطالعه کوچکی در مبانی عرفان و سایر علوم اسلامی، گوشه چشمی به این مبانی داشته باشد تا بتواند این زاویه و دیدگاه را نیز به روی خواننده باز نماید. این کتاب سعی کرده هفت پنجره به سوی آسمان و معماری عرفانی بگشاید و این مبانی را در ادامه روند کشف و شهود کتاب قبل بصورت عملی بیان نماید.

کتاب هفت پنجره به سوی معماری عرفانی همانند یک وسیله است که مبدا آن قرآن و تعالیم الهی اسلامی است و مقصد آن هنر و معماری اسلامی می‌باشد و این روند رفت و برگشت بارها و بارها تکرار می‌شود. به همین خاطر این کتاب تا حدی بصورت مقطع و قطعه قطعه شده نوشته شده است. بسیاری از سرفصل‌های کتاب ارتباطی نزدیکی به یکدیگر نداشته و مطالب در عرض یکدیگر نوشته شده است نه در طول یکدیگر.

بیایید با معماری اسلامی آشتی کنیم... بیایید با هنر اسلامی آشتی کنیم. بیایید یخ‌های سکولاریسم دینی در معماری را خرد و پنجره‌ها را به سوی ایده‌های جدید اسلامی در معماری باز نمائیم. به نظر شما آیا امکان دارد که ایران 1400 سال مسلمان باشد ولی هیچ ایده‌ای از اسلام در معماری و هنر ایرانی وجود نداشته باشد؟ 1400 سال تقسیم بر 35 سال یعنی متوسط سن بچه‌دار شدن کنیم 40 نسل می‌شود. یعنی 40 نسل قبل ما ایرانی مسلمان بوده‌اند و زندگیشان را در این راه به خطر می‌انداختند؛ بنابراین امکان ندارد که هیچ ایده‌ای از اسلام در معماری خود نداشته باشند.

در بخشی از کتاب هفت پنجره به سوی معماری عرفانی می‌خوانیم:

شکوفایی صنعت و هنر در حکومت حضرت سلیمان... قرآن کریم نحوه استفاده او از وسایل صنعتی آن روزگار را چنین بازگو می‌کند: «... واسلنا له عین القطر» ما برای او چشمه مس گداخته را سیل گونه روان ساختیم. کارگزاران نظام اسلامی حضرت سلیمان (ع) هم در صنعت معماری، بناهای بلند و قصرهای منیع می‌ساختند و هم در صنعت نقاشی و هنر، تمثال فرشتگان و پیامبران و صالحان را با زیبایی ترسیم می‌کرده‌اند تا ضمن تشویق به هنر و ارضای غریزه هنرجویی، روش بهره‌برداری درست را ارائه نمایند و اسوه‌ها را به صورت نقاشی، فراسوی مردم نصب کنند تا با مشاهده نقش، هنر بیاموزند و با شهود منقوش، سعادت را تحصیل کنند... جریان ورود ملکه سبا به ساحت قدس سلیمان (ع) و مشاهده قصر ظریف شیشه‌ای و پندار آب و بالا زدن پوشش پا، شاهد بر پیشرفت صنعت معماری؛ هنری و صنعتی آن عصر است.