کتاب تاریخ کامل ایران

اگر در مورد سرگذشت مردمان و تاریخ ایران باستان کنجکاو هستید و به‌دنبال یک منبع قابل اعتماد می‌گردید، کتاب تاریخ کامل ایران را مطالعه کنید. اثری از حسن پیرنیا و عباس اقبال آشتیانی که بخش‌های مختلف تاریخ ایران را از نخستین ساکنانش تا سرنگونی قاجاریه، پوشش داده است. این اثر که بارها به تجدید چاپ رسیده، به محدوده‌ی جغرافیایی ایران در دوره‌های مختلف، لشگرکشی‌های اسکندر و همچنین به ایران پیش از اسلام و پس از ورود و نفوذ آن پرداخته است.

درباره‌ی کتاب تاریخ کامل ایران

می‌توان گفت کتاب تاریخ کامل ایران ازجمله آثار مهم و معتبر فارسی در باب رویدادهای تاریخی ایران باستان و ایران پس از ورود اسلام است که در ادوار مختلف بارها خوانده شده و مورد بررسی قرار گرفته و برای بسیاری از مورخان، پژوهشگران و اساتید، یک منبع نایاب محسوب می‌شود. دقت تاریخی این کتاب را باید با توجه به اعتبار دو نویسنده‌ی آن، یعنی حسن پیرنیا و عباس اقبال آشتیانی سنجید. میرزاحسن‌خان پیرنیا شخصی بود که اکثر سال‌های جوانی‌اش را در سن پترزبورگ و در امور دولتی کشور روسیه سپری کرد. او در خارج از کشور به فعالیت‌های گوناگونی مشغول شد و در زمینه‌ی پژوهش‌های تاریخی به کندوکاوهای جدی پرداخت. تخصص و گرایش اصلی وی، بیشتر به وجوه تاریخ ایران باستان پیش از ورود اسلام بازمی‌گردد و در کتاب مورد بحث نیز او مطالب مربوط به این بخش‌ها را پوشش داده است.

عباس اقبال آشتیانی، روزهای نوجوانی خود را با دشواری گذراند؛ چراکه در فقر به‌سر می‌برد. با این وجود او از همان سنین کم، به یادگیری و فراگیری علوم انسانی گرایش زیادی داشت و هر روز به مکتب‌خانه می‌رفت. برای تحصیل در دانشگاه، ایران را به مقصد پاریس ترک کرد تا در آن‌جا به مسیر علمی زندگی خود ادامه دهد. او مؤسس مجله‌ی مشهور «یادگار» است که برای مدتی با موفقیت به انتشار می‌رسید، اما در نهایت تعطیل گشت. عباس اقبال آشتیانی اواخر عمر خود را در ترکیه سپری کرد و از میهنش دور شد. او متخصص تاریخ ایران پس از اسلام بود و در این زمینه، تحقیقات ارزشمندی را از خود به یادگار گذاشته است. بخش مربوط به ایران پس از اسلام در این کتاب، توسط عباس اقبال آشتیانی پوشش داده شده است.

یکی از دغدغه‌های مهمی که برای علاقه‌مندان به کتاب‌های تاریخی به وجود می‌آید، صحت و قابل اعتماد بودن مکتوبات مربوطه است. باید گفت که در طول یک قرن اخیر، کتاب تاریخ کامل ایران توسط بسیاری از مورخان و پژوهشگران مورد تحسین واقع شده و هر دو نویسنده‌ی آن، از مؤلفان سرشناس و معتبر در این حوزه محسوب می‌شوند. از سوی دیگر بازگویی تاریخ، خود یک هنر است و نثر مورخ باید این قابلیت را داشته باشد که گستره‌ی عظیمی از مخاطبان را به‌خود جذب کند.

کتاب تاریخ کامل ایران به‌خوبی قادر است با نثر خواندنی و جذاب خود، مخاطبان را جذب کند و به نیاز و سلیقه‌ی طیف وسیعی از مخاطبان علاقه‌مند به تاریخ پاسخ دهد. این کتاب که به قلم حسن پیرنیا و عباس اقبال آشتیانی به نگارش درآمده، از یک نظم ظریف و تحسین‌برانگیز برخوردار است که به ذهن مخاطبان در مواجهه با تاریخ ایران انسجام می‌بخشد. ضمناً از آن‌جایی که کتاب تاریخ کامل ایران، با ترتیب دقیقی داده‌های مورد نظر را بررسی کرده و شرح داده است، برای مخاطبان بسیار مفید واقع خواهد شد.

در همان بخش آغازین کتاب تاریخ کامل ایران، می‌خوانیم که در واقع آنچه امروز تحت‌عنوان کشور ایران خطاب می‌کنیم، بخش عمده‌ای از سرزمینی‌ست که در علم جغرافیا به آن فلات ایران می‌گوییم. در این بخش که مقدمه‌ای برای ورود به تاریخ ایران است، یک بررسی، کنکاش و تشریح تاریخی - جغرافیایی از سرزمینی که به‌عنوان ایران می‌شناسیم ارائه می‌شود. در واقع، این کتاب ابتدا با موقعیت جغرافیایی و جایگاه ایران روی نقشه آغاز می‌شود و سپس به داستان‌ها و رویدادهای تاریخ باستان ایران می‌پردازد. این مسئله باعث می‌شود تا مخاطب با شفافیت و دقت‌نظر بهتری داده‌های بعدی را بخواند و نسبت به وسعت و جغرافیای ایران اطالاعات ارزشمندی به دست آورد. باید گفت که به لحاظ علمی و پژوهشی، همین بخش آغازین به ما می‌گوید که خواننده‌ی اثری معتبر و دقیق هستیم.

حسن پیرنیا در بخش‌های اول کتاب تاریخ کامل ایران، به‌طور کامل به دوره‌‌های بدوی تاریخ ایران باستان می‌پردازد. ذیل این بخش‌ها، مادها، تاریخ ایلام، پادشاهی هخامنشیان، دستاوردهای جغرافیایی اسکندر، رفتارها و منش اسکندر، دوران پارتی‌ها و پادشاهان اشکانی مورد بررسی قرار می‌گیرند. در سراسر این گزارش‌ها، مطالب به‌صورت کاملاً علمی و بر اساس گزاره‌های قابل استناد عرضه‌ شده‌اند و مخاطبان قادرند چیزهای زیادی از این دوره‌های ایران باستان یاد بگیرند. در این قسمت، در مورد اسکندر نیز توضیحات نسبتاً جامعی ارائه شده است. این کتاب منبع کاملی برای شناخت خصیصه‌های فرهنگی و سیاسی تمدن‌های گوناگون در ایران باستان به‌شمار می‌آید. در ارتباط با بخش هخامنشیان نیز در این بخش مطالبی را می‌خوانید که کمتر احتمال دارد، در اثر دیگری با این وصف بیابیدشان.

سپس عباس اقبال آشتیانی در بخش‌های مهمی از کتاب تاریخ کامل ایران، به تاریخ دوره‌ی پس از ورود اسلام می‌پردازد. مشخصاً با ورود اسلام به ایران، شیوه‌های زیستی، مشخصات فکری و سرگذشت تاریخی مردمان این سرزمین دچار دگرگونی‌هایی شدند که می‌توان در این کتاب به‌خوبی سیر آن‌ها را مشاهده کرد. در بخش‌های مربوط به تاریخ ایران پس از اسلام، مطالبی در باب ساسانیان، آل بویه، صفاریان، اتابکان و خوارزمشاهیان، سلطنت و آداب مغول و دوره‌های دیگر می‌خوانید. این کتاب برای شما نمایه‌ای کلی و دقیق از تحولاتی که اسلام با ورودش به ایران ایجاد کرد را ترسیم می‌کند. تأثیراتی که علاوه‌بر تغییر نگرش مردم، بر ساختار سیاسی و تاریخی ایران نیز تأثیر قابل توجهی گذاشت و به‌طور کلی نقش مهمی در تعیین سرنوشت ایرانیان داشت.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب تاریخ کامل ایران به قلم عباس اقبال آشتیانی و حسن پیرنیا که به درک داده‌های ارائه‌‌شده در آن کمک می‌کند، تقسیم تاریخ ایران به دو دوره‌ی پیش از ورود اسلام و پس از آن است که در خود ساختار کتاب نیز این دو بخش، توسط دو نویسنده‌ی متفاوت به نگارش درآمده‌اند. به همین ترتیب هر کدام از دو نویسنده‌ی اثر بخشی را پوشش داده‌اند که در مورد آن تخصص دارند و واجد دیدگاه‌های کارشناسانه‌ای در آن حوزه هستند. همین ویژگی باعث می‌شود تا کتاب مورد بحث در مقایسه با آثار مشابه تاریخی از دیدگاه ژرف و رویکرد متمایزی بهره‌مند باشد و برای مخاطبان نیز تأثیرگذارتر واقع شود.

به‌طور کلی می‌توان گفت که اگر می‌خواهید در مورد لشگرکشی‌ها، مختصات جغرافیایی سرزمین ایران باستان در دوره‌های مختلف، خصیصه‌های زیستی و سیاسی هر کدام از تمدن‌های ایرانی و به‌طور کلی آداب و طرز تفکر اقوام مختلف این منطقه‌ی جغرافیایی بدانید، این کتاب بهترین مرجع برای شما خواهد بود. اثری که برای آن دسته از افراد که به مطالعه‌ی جدی تاریخ علاقه‌مندند و به آن، از دریچه‌ای علمی نگاه می‌کنند، بسیار ارزشمند و کاربردی خواهد بود. در این کتاب، در ارتباط با ایران باستان از بدو تاریخ آن، تا سرنگونی و سقوط سلسله‌ی قاجاریه در دوران معاصر ایران خواهید خواند. کتاب تاریخ کامل ایران نوشته‌ی حسن پیرنیا و عباس اقبال آشتیانی، توسط انتشارات پر منتشر شده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

کتاب تاریخ کامل ایران برای چه کسانی مناسب است؟

خواندن کتاب تاریخ کامل ایران به دانشجویان رشته‌ی تاریخ، پژوهشگران، مورخان، اساتید و کسانی که به سرگذشت ایران باستان علاقه‌مندند، پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب تاریخ کامل ایران می‌خوانیم

خلقت در نظر آریان‌های ایرانی میدان جنگی است - جنگ خوبی با بدی یا روشنایی با تاریکی - و انسان از جنگی‌های این میدان می‌باشد. آدم پرهیزکار به عقیده‌ی آنان کسی است که بهتر و بیشتر بتواند به آفرینش خوب کمک کند و با آفرینش بد خصومت ورزد. کارهایی که کمک کردن به خوبی می‌باشد این‌ها است: ساختن خانه - احیا کردن زمین - تخم‌افشانی بسیار - کندن کاریز - نشاندن درخت‌های مثمر - نگاه‌داشتن و تربیت حیوانات اهلی بزرگ و کوچک. این کارها را هرمز دوست دارد، ولی آیا برای رستگاری فاعل آن کافی است؟ نه. برای رستگاری، مزده‌پرست باید نزدیکان خود را دوست بدارد و قلباً دوست هرمز و دشمن اهریمن باشد. از کجا معلوم می‌شود که مزده‌پرست این صفات را داراست؟ از اندیشه‌های نیک - گفتار نیک - کردار نیکو و از تشویق اندیشه‌ی نیک - گفتار نیک - کردار نیک. حمد هرمز و نیاز دادن و قربانی کردن برای او وقتی مقبول است که این سه صفت در مزده‌پرست باشد و الّا نتیجه ندارد. از خصائص اخلاقی ایرانی‌های قدیم که باعث حیرت مردمان قرون بعد گردید یکی این است که ارزش اعمال به نیت نیست، در صورتی که برای ما مسلم است که الاعمال بالنیات. ولیکن عقیده‌ی ایرانی‌های قدیم نتیجه‌ی معتقدات مذهبی آنان بود. زیرا از نظر آن‌ها کار بد وقتی که وقوع می‌یافت، چه سهوی و چه عمدی، قوت اهریمن را زیاد کرده، فاعل آن را تنزل می‌داد. بنابراین فاعل کار بد در هر حال مکلف بود که برای رفع اثرات آن کفاره بدهد. یعنی در ازای کار بد، کار خوبی نیز بکند تا کمکی هم به هرمز کرده باشد.