کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی اثر سلیمان عبدی؛ دین و سیاست

سلیمان عبدی در کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی مفهوم آزادی را در پیوند با سنت‌های فکری و آیینی اسلام و خاورمیانه بررسی می‌کند. نویسنده بحث را از مفهوم جامعه‌ی آزاد و عقلانیت آغاز می‌کند و سپس به سراغ جریان‌هایی می‌رود که بر ساحت اندیشه‌ی بشری در خصوص مفاهیمی همچون جبر و اختیار، قدرت و حقیقت اثر گذاشته‌اند. مسئله‌ی کتاب نه صرفا مرور تاریخی اندیشمندان مسلمان، بلکه نسبت این اندیشه‌ها با مقوله‌ی آزادی است.

درباره‌ی کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی

سلیمان عبدی کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی را با مفهوم جامعه‌ی آزاد و اهمیت عقلانیت، گفت‌وگو و نقدپذیری آغاز می‌کند و سپس به سراغ فلسفه‌ی اسلامی می‌رود. در این بخش، مباحثی متنوع همچون رابطه‌ی عقل و وحی، جبر و اختیار و حدود آزادی اراده‌ی انسان مطرح می‌شوند. نویسنده در ادامه با بررسی آرای متفکرانی چون فارابی، ابن سینا و ابن رشد، جایگاه عقل، معرفت، دین و سیاست را در اندیشه‌ی این بزرگان دنبال می‌کند.

عرفان اسلامی از دیگر موضوعات مورد توجه سلیمان عبدی در این کتاب است؛ او در این بخش با توجه به آثار و اندیشه‌های متفکرانی همچون ابن عربی و مولوی، تلاش دارد تا به مسئله‌ی شناخت شهودی، عشق، عقل و آزادی انسان بپردازد و این مفاهیم را از خلال تفکرات آنان، مورد بررسی قرار دهد. حکمت اشراق سهروردی نیز در همین باب مورد توجه قرار می‌گیرد، چراکه او بحث درباره‌ی شیوه‌های متفاوت دستیابی به حقیقت را از محدوده‌ی استدلال عقلی فراتر می‌برد و نسبت عقل و شهود را برجسته می‌سازد.

آزادی، قدرت و حکومت در اندیشه‌ی اسلامی

مقوله‌ی دین و سیاست از دیگر موضوعات مورد توجه سلیمان عبدی در کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی است. او شکل‌گیری بنیادگرایی اسلامی را بررسی می‌کند و اندیشه‌های ابن تیمیه، محمد بن عبدالوهاب، حسن البنا، سید قطب و ابوالعلی مودودی را در ارتباط با موضوعاتی چون شریعت، حکومت دینی، جهاد، تکفیر و سازمان‌دهی سیاسی جامعه مورد توجه قرار می‌دهد. پیوند میان دین و دولت نیز از دیگر موضوعات مهم این بخش از کتاب است.

خرید کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی شما را با اثری روبه‌رو می‌کند که با بررسی پیوند میان دین و سیاست، آزادی و اختیار، تصویری جامع از نحوه‌ی مواجهه‌ی جریان‌های مختلف اندیشه‌ی ‌اسلامی با مفاهیمی چون عقل، قدرت، انتخاب و آزادی در اختیارتان قرار می‌دهد. این اثر توسط نشر کازیوه با همکاری نشر روباه منتشر شده است.

کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی برای شما مناسب است اگر

• به بررسی تاریخ اندیشه و تحولات فکری اسلام و جوامع خاورمیانه علاقه دارید.
• می‌خواهید با نسبت میان فلسفه‌ی اسلامی و مفهوم آزادی آشنا شوید.
• به موضوعاتی مانند عقل و وحی، جبر و اختیار و حدود آزادی انسان در اندیشه‌ی اسلامی علاقه دارید.
• رابطه‌ی دین و سیاست برایتان موضوعی جالب توجه است و می‌خواهید با دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی حکومت دینی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب شرق میانه و اندیشه آزادی می‌خوانیم

پیش از شروع مبحث اصلی درباره زمینه فکری و شیوه تعامل گفتاری در ادبیات اسلامی توضیحی لازم است که من آن را در نوعی مناظره کلامی بین معتزله و اشاعره خلاصه می‌کنم. بر این فضای گفتاری هرچند سایه‌های ترس از بدعت سنگینی می‌کرد ولی زمینه مناسبی برای بسط مباحث بعدی ایجاد شد. به صورت مختصر اگر اشاره کنیم جهانگشایی مسلمانان که در راستای توسعه آیین و مذهب بوده آن‌ها را با فرهنگهای گوناگون و متفاوتی روبرو می‌کند که هرکدام به گونه‌ای در اندیشه اسلامی تاثیر گذار بوده‌اند. همچون همسایگی با بعضی تمدنها و حتی تصاحب و ادغام برخی فرهنگها، که می‌توان در این زمینه از تاثیر آیین و فرهنگهای مسیحیت، یهودیت، هندی، ایرانی، یونانی و رومی بر اعراب اسم برد. هر چند در ابتدا عملکرد گروهی از اعراب در مقابل تمدنهای غنی بیگانه، خصمانه بوده و به روایت تاریخ نگاران چه بسیار کتابخانه‌ها، مدارس و متفکرینی که از بین رفتند ولی به‌زودی گروهی از آنان بر اهمیت آنچه که به دست آورده بودند واقف شده و به تعامل با آن پرداختند. نهضت ترجمه در اوایل قدرت امپراطوری اسلامی با ترجمه متون یونانی به عربی در عصر حکومت مأمون و معتصم به سرپرستی حنین بن اسحق نسطوری گواهی بر این مدعا است. نهضت معتزله شاید گونه‌ای نمادین از این التقاط و تعامل فرهنگی مسلمانان با دیگر فرهنگ‌هاست این نحله توسط واصل بن عطاء پایه ریزی شد. معتزلیها با تاکید بر عقل و اولویت دادن آن بر قول و مشخص کردن آن به عنوان تنها مقیاس تأویل و تفسیر وحی، مبنای جدیدی برای برداشت استدلالی از دین پایه ریزی کردند. از اصول مورد توافق معتزله می‌توان به قایل شدن ایشان بر اصل اختیار اشاره کرد، همچنین قرآن را مخلوق دانستند نه قدیم، فاسق از دید ایشان نه مؤمن است نه کافر. آن‌ها صفات خدا را عین ذات خدا معرفی کرده و خدا را غیر قابل تصور با اندیشه می‌دانستند به طوری که عقل را یارای درک و تصور او نیست.