کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم

معرفی کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم

کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم نوشته‌ی سید مهدی سیدقطبی، مجموعه‌ای از مستندات تاریخی و مطبوعاتی در دوران پهلوی اول است. در این اثر خواندنی قرار است گزارش‌های روزنامه‌های معتبری همچون روزنامه بهار مشهد را مرور کنیم و از خلال این خبرنامه‌ها به اطلاعات جامعی درباره‌ی امنیت منطقه‌ای، حوادث جنایی، وضعیت اقتصادی و قیمت کالاهای اساسی در آن دوران برسیم.

درباره‌ی کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم

خبرنامه‌ها نیز مانند هر سند تاریخی دیگری حامل اطلاعات مهم و ارزشمندی از دل سال‌های دور هستند، اطلاعاتی مستقیم و بدون واسطه که تصویری روشن از وضع معیشت مردمان دوره‌های گوناگون به دستمان می‌دهند. برای آن دسته از طرفداران تاریخ که به کندوکاو در مطبوعات عصر پهلوی علاقه دارند، مرور کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم می‌تواند یک تجربه‌ی مطالعاتی ناب باشد. این مجموعه خبرنامه‌ها با تلاش سید مهدی سیدقطبی گردآوری شده است.

رسیدن به شرح جامعی از اوضاع اجتماعی، اداری و سیاسی منطقه خراسان آن هم در سال‌های 1309 و 1310 نیاز به کندوکاو زیادی دارد، از دورانی صحبت می‌کنیم که برخلاف شرایط امروز، وسایل ارتباطی چندانی در دسترس مردم نبود تا بتوانند به سرعت وصف اوضاع خود را از نقطه‌ای به نقطه‌ی دیگر مخابره کنند.

با این اوصاف می‌توان تصور کرد که روزنامه‌ها از جهت اهمیت تاریخی چه جایگاه ویژه و بی‌همتایی دارند. با مرور کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم، نقش خاص این متن در شناخت تحولات اجتماعی ایران در عصر پهلوی بر ما روشن‌تر خواهد شد.

روایتی مستند از خراسان در آستانه مدرن شدن

دوران حکومت پهلوی با تغییر و تحولات عمرانی و زیرساختی بسیاری همراه بود. از جامعه‌ای صحبت می‌کنیم که به تازگی دوران قاجار را پشت سر گذاشته و در تلاش است تا خود را با پیشرفت‌های جهان غرب همسو کند.

اصلاح جاده‌های سیستان و گناباد، قوانین مالیاتی مربوط به سینماها و کشتارگاه‌ها و جزئیات مربوط به توسعه شهری و احداث فلکه جنوبی مشهد گوشه‌ای از خبرنامه‌های مرتبط با این وقایع است که در بخش‌های مختلف کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم به آن برخورد می‌کنیم.

علاقه‌مندان به ایران شناسی به ویژه خراسان پژوهی از دیگر مخاطبانی هستند که این پژوهش ناب از سید مهدی سیدقطبی را با اشتیاق دنبال خواهند کرد. در این کتاب با تصویری دقیق از یک دوره گذار تاریخی در یکی از مهم‌ترین ایالات ایران روبه‌رو خواهیم بود.

تاریخ‌نگاری نوسازی و شهرسازی و فرآیند تبدیل یک شهر سنتی به یک شهر مدرن، فرآیند شکل‌گیری دولت مدرن متمرکز و استقرار ادارات سجل احوال، ثبت اسناد و املاک و اجرای قانون نظام وظیفه عمومی گوشه‌ای از داده‌های دست اولی است که با مطالعه‌ی کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم به دست می‌آید و محققین حوزه‌ی خراسان شناسی را یاری می‌دهد. این کتاب با تلاش انتشارات مجمع ذخائر اسلامی روانه‌ی بازار شده است.

کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم برای شما مناسب است اگر

• از علاقه‌مندان پژوهش‌های تاریخی به ویژه حوزه‌ی مرتبط با تاریخ محلی، تاریخ معاصر ایران و تاریخ پهلوی هستید.
• به دنبال منابعی اصیل و بنیادین برای تکمیل دانش خود در زمینه‌ی خراسان‌پژوهی هستید.
• به پژوهش درباره‌ی تغییر و تحولات اقتصادی و فرهنگی در بازه‌ی زمانی بین قاجار و پهلوی اول علاقه دارید.

در بخشی از کتاب اخبار خراسان در مطبوعات دوره رضا شاه پهلوی - جلد هفدهم می‌خوانیم

از وزارت جلیله طرق و شوارع در تعیین حدود عملیات بلدیه‌ها و ادارات طرق ولایات دستوری به شرح ذیل صادر شده است که مفاد آن را درج می‌نماید تا بلدیه‌ها نیز کاملاً در آتیه رعایت حدود خود را نموده و بدانند که مأمورین بلدیه و طرق در حوزه دیگری مداخله و عملیاتی نخواهند داشت:

تاکنون حدود وظایف ادارات طرق و بلدیه‌ها نسبت به راه‌های قرب شهرها قطعاً تفکیک و معلوم نشده و اخیراً که در شهرها احداث خیابان‌های جدیدی می‌شود مشکلاتی برای اتصال خیابان‌های شهری با جاده شوسه ایجاد می‌گردد برای احتراز از اختلاف اشعار می‌شود:

اولاً- ادارات طرق راه‌ها را تا نزدیک شهرها تعمیر و نگاهداری باید بکنند.

شهر بر حسب عادت عرف به آن قسمت اطلاق می‌شود که سکنه شهر دارای منازل و مساکن با باغات هستند و از حقوق اجتماعی شهری از قبیل روشنایی یا تنظیف یا حفظ انتظام بوسیله اداره پلیس و این قبیل مسائل متمتع می‌شوند.

ثانیاً- به لحاظ خیابان‌های شهری نباید تغییری در مسیر خطوط موجوده بدهید به این معنی که اگر راه موجود است و بلدیه شهر خیابان جدیدی در امتداد دیگر احداث نموده نباید به متابعت خیابان شهری جاده شوسه را تغییر بدهند.

البته اگر بلدیه شهر قبلاً جلب موافقت اداره طرق را نموده و اداره طرق مراتب را با ذکر ادله به تصویب مرکز رسانده مستثنی خواهد بود.

ثالثاً- اگر خیابانی در شهری احداث شد اداره طرق ملزم نیست که آن خیابان را در خارج شهر امتداد دهد تا به جاده شوسه متصل نماید ولی اگر مراتب را به تصویب مرکز رساندند مجاز خواهند بود. (وزارت طرق و شوارع).

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
روزنامه بهار
راجع به عواید صدی پنج
وظایف ادارات طرق و بلدیه‌ها
گرانی اجناس
اعلان: خیابان فلکه جنوبی
اعلان: تغییر میزان حق‌الثبت
فلکه جنوبی
امتعه و اجناس
در محکمه جنحه
مراسم تشرف اعلی حضرت به آستان قدس
ایام فرخنده
موکب ملوکانه
معابر و معارف بیرجند
وضعیت طبیعی سیستان
تجلیلات ورود موکب ملوکانه
لزوم تأسیس مدرسه برای نسوان مشهد
سان قشون و مانور
نزاع و کشف اسلحه قاچاق
اعلان: املاک ناحیه 1 شهر
رضایت خاطر ملوکانه
شعر برای حضور اعلی حضرت
شعر برای نزول اجلال موکب ملوکانه
اعلان: مزایده املاک هفده گانه خانرود
از درجز می‌نویسند
علت احضار رئیس انحصار
قتل پسران
کتیبه مقبره نادرشاه
امتعه و اجناس
مقبره فردوسی
ثبت عمومی املاک
قبول شدگان امتحان ثبت اسناد
شعر به مناسبت تشریف فرمایی اعلی حضرت
امتعه و اجناس
جشن ترخیص نظامیان وظیفه قوچان
سواد دستخط پادشاه افغانستان
صبح پنجشنبه
از قوچان می‌نویسند
تشکر
جلسه 23 انجمن بلدیه
کشف اسلحه
تکذیب خبر خطر تلقیح ماده ضد آبله
کشفیات نظمیه
مجلس سلام
از نیشابور می‌نویسند
کمپوت
امتعه و اجناس
زمستان و معابر
از تربت جام می‌نویسند
مسافرت
در انجمن ادبی
سوء‌رفتار به خواتین
امتعه و اجناس
از باخرز می‌نویسند
از تربت جام می‌نویسند
قضیه مسکوب معیوب
از نیشابور می‌نویسند
سرقت قالیچه‌ها
قتل ناموسی
اعلان تحدید حدود املاک
دعوت به ناهار
شعر در تهنیت ولادت امام حسین (ع)
حمام‌های دوش‌دار
جیب‌بری
امتعه و اجناس
دارالتربیه
تأسیس چراغ برق
برای جمع‌آوری فقراء
سرقت
جلسه سی‌ام انجمن بلدی
جلسه سی‌ویکم انجمن بلدی
امتعه و اجناس
جلسه 32 انجمن بلدی
کشفیات نظمیه
دستگیری سارقین
اقدامات بلدیه
مصوبات انجمن بلدی
برای جمع‌آوری فقراء
از نیشابور می‌نویسند
تکذیب
شعر به مناسب وضعیت رقت آور فقراء
ایراد ضرب منجر به فوت
جمع‌آوری اعانه
از درجز می‌نویسند
امتعه و اجناس
جمع‌آوری اعانه
از فردوس می‌نویسند
شعر برای فقرا در زمستان
راهزنی و سرقت
از تربت جام می‌نویسند
توضیح: رد اظهارات گریگوریان
سرقت و راهزنی در شب
پاسخ به مسیو آرسن دانیلیان
سرقت قالیچه و طشت
توسعه معارف با مشکلاتی دچار است
شعر به مناسبت ولادت امام حسن مجتبی
اعلان ثبت عمومی: تحدید حدود املاک
کشفیات نظمیه
بستن شیره کش خانه‌ها
از درجز می‌نویسند
راه ییلاق
خفت گیری
تشکر و قدردانی
دبستان شاه رضا
جیب بری
تأسیس محاضر رسمی
قصد عمل شنیع
وصول تلگراف: تکلیف مال‌التجاره‌های موجود در گمرکات
زن‌های جنایتکار
سرقت الاغ‌ها و جوال‌ها
اعلان: اسامی اعضاء هیئت منصفه
از درجز می‌نویسند
تلگرافات: درخواست جواز واردات
سرقت از پشت بام
بی انصافی کسبه
تشویق ازیک نفر معدن شناس
قتل
راه طبس
دعوت از تجار: تشکیل کارخانه نخریسی
تشکر بلدیه
اعلان: انتخابات اطاق تجارت مشهد
از تربت جام می‌نویسند
قتل با بیل
نادانی و پریشانی
مبارزه با فقر و پریشانی
قضیه نرسیدن مجله ندای ترقی
حساب غلط
از جوین می‌نویسند
از تربت جام می‌نویسند
تعلیم صنایع مستظرفه
از طبس می‌نویسند
ایراد ضرب و جرح به همسر
ایراد ضرب منجر به فوت
ترقی قیمت
خاتمه قرائت آراء
عوارض چهار ماهه بلدیه مشهد
راجع به اتومبیل پستی
اعلان: مزایده منزلی در ارک
اعلان: شرکت فلاحی
قصد کلاهبرداری
بیلان یک ساله بانک پهلوی
راجع به مال‌التجاره
وصول متحدالمال راجع به اطباء
راپورت فلاحتی سیستان
مصلوب نمودن زوجه
سرقت الاغ
عزیمت به پاریس
راجع به فلاحت خراسان
راجع به فلاحت سیستان
وصول تلگراف: راجع به مالیات
راجع به دفع ملخ
قاچاق مسکوکات طلا
درگیری و فوت
اخبار درجز
تحصیلات متوسطه
چاقوکشی منجر به فوت
از طبس می‌نویسند
سرقت
اسامی خیابان‌ها
اعدام
سربازگیری مشهد
اصول شریفه نظام وظیفه
شعر درباره نظام وظیفه-
نمایه‌ی اشخاص
نمایه مکان‌ها