نقد، بررسی و نظرات کتاب صوتی بحران نفت در ایران - یرواند آبراهامیان

«بحران نفت در ایران» از آثار درخشانِ یرواند آبراهامیان است؛ کتابی که از دل اسناد و رخدادها، روایتی زنده و پرکشش از یکی از مهم ترین بزنگاه های تاریخ معاصر ایران می آفریند. آبراهامیان با نثری استوار و پژوهشی دقیق، نشان می دهد که ماجرای ملی شدن نفت تنها نزاعی اقتصادی نبود، بلکه جدالی بر سر استقلال، حاکمیت و شأن یک ملت بود. فضیلت بزرگ کتاب در آن است که از سطح وقایع فراتر می رود و نیروهای پنهان تاریخ را آشکار می کند؛ جایی که سیاست جهانی، منافع نفتی و آرمان های ملی درهم می آمیزند و سرنوشت کشوری را رقم می زنند. نویسنده با مهارتی کم نظیر، از انبوه اسناد تاریخی روایتی منسجم و خواندنی می سازد که هم برای پژوهشگر ارزشمند است و هم برای خواننده علاقه مند به تاریخ. این کتاب یادآور آن حقیقت تلخ و باشکوه است که در تاریخ ایران، نفت تنها یک منبع ثروت نبوده، بلکه گاه به میدان آزمون اراده یک ملت بدل شده است. اثری روشنگر، مستند و ماندگار که جایگاه شایسته ای در میان کتاب های تاریخ معاصر ایران دارد.

این کتاب که بر اساس اسناد تازه به دست آمده تالیف شده است، پاسخ مناسبی بود برای تفکرات جدیدی که بر محور مقصر دانستن مصدق در وقایع منتهی به کودتا در دهه حاضر شکل گرفته است، علی الخصوص تاکید اغراق گونه بر خوب بودن دو پیشنهاد آخر طرف‌های امریکایی و انگلیسی که نویسنده در مورد این پیشنهادات توضیحات مبسوط و دقیقی ارائه کرده است. ضمنا اطلاعات دقیق و شوک آوری درباره عمق فساد مجلس و مطبوعات از دورانی ارائه می‌کند که شاید دموکراتیک‌ترین دوران سیاسی ایران باشد.

عالی بود از نظر ییان برخی موارد تاریخی گفتم، من علاقه زیادی به تاریخ دارم و مطالعاتی هم در این زمینه داشتم اما احساس کردم این کتاب جانبدارانه نوشته شده بود فقط سعی در بزرگ کردن و مردمی کردن مصدق و منفور کردن شاه داشت درصورتی که اصلا چنین نبوده تنها مطلبی که در کتاب برایم خیلی جالب بود دخالت بیش از حد آمریکا و انگلیش در کشور ما بوده و هست. نوع جدیدی از استعمار که هنوزم هم گرفتار آن هستیم اما در این مقطع زمانی مستعمره بلوک شرق هستیم، چین و روسیه.

کتاب از منظر یک پژوهشگر و محقق دارای دیدگاه‌های نئومارکسیستی و با رویکردی همدلانه با حزب توده به جریان ملی شدن صنعت نفت و واقعه ۲۸ مرداد پرداخته و ضمن روایت جزئیات وقایع فوق، عمدتاً بر نقش سازمان سیا و بریتانیا در سقوط دولت مصدق تاکید می‌کند. بطور کلی نمی‌توان آنرا یک ارزیابی و تحلیل بی طرفانه از جریانات تاریخی دانست و سوگیری چپگرایانه در تفسیرهای ارائه شده از سوی نویسنده در کتاب مشهود است.

گوشه‌ای از تاریخ این مرز و بوم که بی شک تا الان به این صورت بیان نشده بود، خیلی سپاسگزارم از تیم تولید و جناب رضوانی که با صدای گیرا و دلنشین خودشون، لذت شنیدن این کتاب رو دو صد چندان کردن

عالی بود من که خوشم اومد